In het historische centrum van Tartu stuitten archeologen op een bijzondere vondst: meer dan vijftig loden zegels voor textiel uit de vijftiende en zestiende eeuw, waarvan één duidelijk is gemarkeerd met de symbolen van Amsterdam. Deze kleine loden schijfjes, ooit aan rollen laken bevestigd, vertellen over de handelsroutes die verre steden in Noord-Europa met elkaar verbonden.
Het Amsterdamse zegel met een diameter van 3,7 centimeter draagt aan de ene zijde de afbeelding van een kogge — een typerend handelsschip — en aan de andere zijde het stadswapen met de drie kruisen van de heilige Andreas. Dergelijke merken dienden als waarborg voor de herkomst en de kwaliteit van het textiel en hielpen kooplieden en kopers hun weg te vinden in een wereld waarin laken door de handen van meerdere tussenpersonen kon gaan.
Volgens Arvi Haak, hoofd van de archeologische afdeling van het Stadsmuseum van Tartu, zijn op één terrein van het toekomstige Siuru Cultuurcentrum vele malen meer zegels gevonden dan voorheen in de hele stad bekend waren. Ter vergelijking: op het Raadhuisplein werden in 1981 slechts drie dergelijke voorwerpen gevonden. Door de concentratie van de vondsten is de plek van cruciaal belang voor de studie van de textielhandel in middeleeuws Lijfland.
Tartu maakte deel uit van het Hanzenetwerk, waarlangs wollen stoffen uit Vlaanderen, de Nederlanden, Engeland en Duitsland de regio bereikten. Een onderzoek uit 2015 door Riina Rammo van de Universiteit van Tartu toonde aan dat van de 1815 wolresten uit stedelijke beerputten ongeveer 87 procent waarschijnlijk van buitenlandse oorsprong was. De zegels vullen dit beeld aan met directe aanwijzingen over de routes van de goederen.
Loden zegels werden gewoonlijk verwijderd wanneer de stof op haar bestemming aankwam en de rollen in kleine stukken werden verdeeld om te worden verkocht. Lood kon worden omgesmolten, waardoor veel zegels niet bewaard zijn gebleven. Hun opeenhoping op het terrein aan de Siuru houdt mogelijk verband met handelsactiviteiten, afvalverwerking of bemesting van de bodem met stadsafval — het precieze antwoord moet nog worden gevonden.
De opgravingen op een terrein van ongeveer 10 500 vierkante meter, die in april 2026 begonnen, duren tot het einde van 2027 en gelden als de grootste in de geschiedenis van Estland. Naast de zegels zijn hier al de resten van een gebouw uit de veertiende eeuw met een stenen oven, een klein kruis en een broche met de symboliek van de Drie-eenheid gevonden. Samen schetsen deze voorwerpen het dagelijks leven in de middeleeuwse stad.
Dergelijke vondsten herinneren eraan dat zelfs piepkleine loden schijfjes de omvang van handelsbetrekkingen en de gewoonten van mensen die eeuwen geleden leefden, aan het licht kunnen brengen.
