W historycznym centrum Tartu archeolodzy natrafili na niezwykłe znalezisko: ponad pięćdziesiąt ołowianych pieczęci tkaninowych z XV–XVI wieku, wśród których jedna jest wyraźnie oznaczona symbolami Amsterdamu. Te niewielkie ołowiane krążki, niegdyś przytwierdzane do bel sukna, opowiadają o szlakach handlowych łączących odległe miasta Europy Północnej.
Pieczęć z Amsterdamu o średnicy 3,7 centymetra nosi po jednej stronie wizerunek kogi — typowego statku handlowego, a po drugiej herb miasta z trzema krzyżami świętego Andrzeja. Takie znaki służyły jako gwarancja pochodzenia i jakości tkaniny, pomagając kupcom i nabywcom orientować się w świecie, w którym sukno mogło przejść przez ręce kilku pośredników.
Według Arvi Haaka, kierownika działu archeologicznego Muzeum Miejskiego w Tartu, na jednej działce przyszłego Centrum Kultury Siuru znaleziono kilkakrotnie więcej pieczęci, niż było dotąd znanych w całym mieście. Dla porównania: na placu Ratuszowym w 1981 roku odkryto zaledwie trzy podobne przedmioty. Nagromadzenie znalezisk czyni to miejsce kluczowym dla badań nad handlem tekstyliami w średniowiecznych Inflantach.
Tartu należało do hanzeatyckiej sieci handlowej, przez którą do regionu trafiały tkaniny wełniane z Flandrii, Niderlandów, Anglii i Niemiec. Badanie z 2015 roku przeprowadzone przez Riinę Rammo z Uniwersytetu w Tartu wykazało, że wśród 1815 fragmentów wełny z miejskich latryn około 87 procent prawdopodobnie miało pochodzenie importowane. Pieczęcie dopełniają tego obrazu bezpośrednimi świadectwami szlaków towarów.
Ołowiane plomby zazwyczaj zdejmowano po przybyciu tkaniny na miejsce i dzielono bele na mniejsze kawałki do sprzedaży. Ołów można było przetopić, dlatego wiele pieczęci nie zachowało się. Ich nagromadzenie na działce Siuru może wiązać się z działalnością handlową, utylizacją odpadów lub nawożeniem gleby odpadkami miejskimi — dokładną odpowiedź dopiero trzeba znaleźć.
Wykopaliska na powierzchni około 10 500 metrów kwadratowych, rozpoczęte w kwietniu 2026 roku, trwają do końca 2027-go i są uważane za największe w historii Estonii. Oprócz pieczęci znaleziono tu już pozostałości budynku z XIV wieku z kamiennym piecem, niewielki krzyż i broszę z symboliką Trójcy Świętej. Przedmioty te razem malują codzienne życie średniowiecznego miasta.
Takie znaleziska przypominają, że nawet maleńkie ołowiane krążki potrafią odsłonić skalę powiązań handlowych i nawyki ludzi żyjących przed wiekami.
