Een onderzoek dat in november–december 2025 werd gepubliceerd in het tijdschrift Journal of Veterinary Behavior, toonde aan dat één huiskat leerde om uit drie voorwerpen het ongelijksoortige voorwerp te kiezen en deze regel toe te passen op nieuwe objecten. In augustus 2026 publiceerden dezelfde onderzoekers — Abu Bokor Siddik en Mst. Easmin Akter — in Pet Behaviour Science een vervolg op het werk, waarin de kat de vaardigheid met succes overdroeg van visuele stimuli naar geuren.
De klassieke 'ongelijksoortigheid'-taak lijkt eenvoudig: het dier krijgt drie voorwerpen te zien, waarvan er twee identiek zijn en één afwijkt, en moet juist dat laatste kiezen. Veel dieren onthouden echter specifieke voorwerpen in plaats van de regel. Als echt bewijs voor het concept geldt een geslaagde overdracht naar volledig nieuwe stimuli, bij voorkeur bij de eerste poging. In het onderzoek werd de kat tegelijkertijd op meerdere taken getraind, waarbij het aantal taken per sessie geleidelijk werd opgevoerd. Volgens de auteurs bemoeilijkt deze aanpak simpel uit het hoofd leren en stimuleert zij de vorming van een algemene regel.
In de overdrachtstest met nieuwe voorwerpen slaagde de kat. In 2026 voegden de onderzoekers nieuwe geurenreeksen toe aan de trainingen: de kat koos in 90–100 % van de gevallen de 'ongelijksoortige' geur. De auteurs merken op dat eenvoudiger verklaringen, zoals een algemene voorkeur voor het ongewone, vooralsnog niet volledig kunnen worden uitgesloten.
Eerder behaalden katten wisselende resultaten in dergelijke tests. Onderzoeken uit de jaren 1960, waaronder een vergelijking van katten, wasberen, apen en chimpansees, lieten vaker succes bij primaten zien. Zelfs één goed gedocumenteerd geval is belangrijk: het suggereert dat eerdere mislukkingen mogelijk niet zozeer samenhingen met de beperkte vermogens van katten, maar met de trainingsmethode.
De auteurs verbinden het werk met de studie van cognitieve veroudering. Het vermogen tot abstract denken kan bij de ziekte van Alzheimer verstoord raken, en katten worden steeds vaker beschouwd als een natuurlijk model voor een dergelijke achteruitgang. Bij oudere katten komt het cognitieve disfunctiesyndroom voor, en afzonderlijke onderzoeken wijzen op de ophoping van amyloïde bèta in hun hersenen — een cruciale marker voor de ziekte bij mensen.
Het onderzoek is een casusbeschrijving van één dier, dus generaliseren naar alle katten is nog te vroeg. De resultaten moeten worden herhaald bij een groter aantal dieren door onafhankelijke groepen. Eigenaren van oudere katten die veranderingen in gedrag opmerken, doen er goed aan een dierenarts te raadplegen: veel medische problemen veroorzaken vergelijkbare symptomen.
Zelfs een eenmalig succes laat zien dat katten tot complexer denken in staat zijn dan eerder werd aangenomen, en effent de weg naar nauwkeuriger tests van de cognitieve vermogens van huisdieren.
