In Kathmandu wordt elk jaar Kaag Tihar gevierd — de dag van de kraai, waarop de vogels worden vereerd als boodschappers van de god van de dood, Yama, en hun eten en bloemenslingers worden aangeboden. Dit jaar vond het feest echter plaats tegen de achtergrond van groeiende onvrede onder de stadsbewoners: kraaien worden steeds vaker gezien als een bron van problemen dan als nuttige buren.
De oorzaken liggen in de snelle groei van de stad. In de afgelopen decennia is het verstedelijkte gebied van Kathmandu meer dan verdubbeld, terwijl de groene zones bijna gehalveerd zijn. Oude bomen worden gekapt bij de verbreding van wegen, en de vogels moeten hun nesten bouwen op draden en palen. De overvloed aan voedselafval op vuilnisbelten en bij slagerijen geeft kraaien gemakkelijk toegang tot voedsel, waardoor ze kunnen gedijen waar andere soorten zich terugtrekken.
De huiskraai (Corvus splendens) is een van de talrijkste vogels in de vallei geworden. Onderzoek wijst uit dat ze de stadswijken domineren en gespecialiseerdere vogels verdringen. Ecologen merken op dat kraaien een belangrijke rol vervullen als natuurlijke opruimers, doordat ze aas en afval eten, maar dat juist menselijke activiteit — slechte afvalverwerking en verlies van leefgebieden — hun aanwezigheid opvallender en problematischer maakt.
Extra spanning ontstond na een uitbraak van vogelgriep in de centrale dierentuin van Kathmandu, waar wilde kraaien werden verdacht van de verspreiding van het virus. Dierenartsen benadrukken dat kraaien een bijzondere ecologische niche bezetten en zich gemakkelijk verplaatsen tussen vuilnisbelten, boerderijen en woonwijken, maar dat de kern van het probleem niet bij de vogels ligt, maar bij het ontbreken van planning en afvalbeheer.
Plaatselijke activisten, zoals de volkszanger Ramesh Dulal, organiseren elk jaar een ‘kraaienconferentie’, waarbij ze hun gekras nabootsen en herinneren aan de culturele en ecologische betekenis van de vogels. De stadsautoriteiten beloven de bestaande bomen te beschermen en de aanplant te diversifiëren, maar vooralsnog blijven de algemene maatregelen voor afvalbeheer ontoereikend.
Het behouden van het evenwicht in het stedelijke ecosysteem vereist geen strijd tegen de kraaien, maar een verandering van gewoonten: betere afvalverwerking en de aanplant van gevarieerde bomen in plaats van monoculturen.
