Hoornaars behoren tot de echte wespen en zijn de grootste binnen hun onderfamilie. De Europese hoornaar (Vespa crabro) bereikt een lengte van 3 tot 4 cm, terwijl de Aziatische reuzenhoornaar (Vespa mandarinia) wel 5 tot 6 cm lang kan worden met een spanwijdte van zo'n 7 tot 8 cm. Ze zijn hiermee beduidend groter dan de gewone wespen en de Amerikaanse "yellowjackets".
In de tuin zijn hoornaars fantastische helpers. Ze jagen op rupsen, vliegen, spinnen en andere plaagdieren om hun larven te voeden. Volwassen exemplaren leven zelf van nectar, boomsap en rijp fruit. Zo zorgen ze tegelijkertijd voor de bestuiving van planten en het in toom houden van populaties schadelijke insecten.
De hoornaar is een sociaal insect. In het voorjaar begint de koningin aan het nest door hout te herkauwen en met speeksel te mengen, waardoor een papierachtige pulp ontstaat. De nesten kunnen uit wel tien verschillende lagen bestaan en de grootte van een voetbal overtreffen, waarbij ze vaak gebouwd worden in boomholtes, onder dakranden of op andere beschutte plekken. Meestal heeft het nest slechts één vliegopening.
Ondanks hun slechte reputatie zijn Europese hoornaars tamelijk vredelievend en vallen ze buiten de directe nabijheid van hun nest zelden aan. Enkel bij het verdedigen van de kolonie vertonen ze agressie. Mannetjes hebben zelfs geen angel en gedragen zich uiterst kalm.
Een krachtige angel en sterk gif
- Omdat de angel bij vrouwtjes glad is, kunnen ze meerdere keren steken zonder te sterven, dit in tegenstelling tot bijen.
- Het gif bevat de stof acetylcholine, wat een steek van een hoornaar vaak pijnlijker maakt dan die van een gewone wesp. Een enkele reuzenhoornaar is in staat om tot wel 30 à 40 bijen per minuut te doden.
Het onderscheid met gewone wespen
Hoornaars hebben in verhouding een grotere "kruin" op de kop dan andere wespachtigen. Veel soorten die in Noord-Amerika als hoornaar worden aangeduid (zoals de "bald-faced hornet") zijn in feite gewone wespen, ook al lijken ze er sterk op.
Hoornaars zijn een cruciaal onderdeel van het ecosysteem, ook al roepen ze door hun omvang en steek vaak angst op. Wie hun nesten met rust laat, zal doorgaans geen enkel probleem met deze insecten ondervinden.
