Een enquête onder 443 ontwerpers uit 43 landen toonde aan: kunstmatige intelligentie wordt actief gebruikt in de fase van ideeëngeneratie, maar juist in de eindfase sterk naar de achtergrond geschoven. In de fase Discover — 72 % van de respondenten, in Deliver — slechts 41 %. De paradox is duidelijk: hoe dichter bij het echte product, hoe minder vertrouwen in het algoritme.
De reden is eenvoudig en economisch. In de vroege fasen kost een fout niets — een mislukt idee is gemakkelijk te verwerpen of te herwerken. Hoe verder langs de ‘dubbele diamant’ van de Design Council, hoe duurder een misstap wordt: die kan immers al bij de gebruikers terechtkomen. Daarom vertrouwen ontwerpers AI graag het uitwerken van varianten toe, maar houden ze het recht op het finale oordeel voor zichzelf.
Interessant is dat zelfs gespecialiseerde tools het afleggen tegen de gewone ChatGPT. In de fase Define was die goed voor 52 % van alle vermeldingen. Ontwerpers verkiezen een universele chat boven sterk gespecialiseerde ‘gadgets’, die onderzoekers meestal juist voor de latere fasen ontwikkelen.
Wat sceptici tegenhoudt, is niet het gebruiksgemak maar de bruikbaarheid: 40 % van degenen die geen AI gebruiken, vindt die onvoldoende doeltreffend. Tegelijk past 80 % van de ondervraagden het al in minstens één fase toe. De kloof tussen enthousiastelingen en sceptici blijft bestaan, maar de gegevens zijn verzameld in 2025–2026 — een tijdperk waarin de modellen van vandaag al verouderd lijken.
Een vergelijkbaar beeld bevestigt ook het experiment van Figma: AI verkort de werktijd van productmanagers met 35 %, en die van ontwerpers met slechts 17 %. De machine helpt het meest degenen met minder ervaring, maar vervangt niet het deskundige gevoel bij complexe beslissingen.
Zo blijft AI voorlopig een ‘startinstrument’. Het vermenigvuldigt het aantal varianten, maar neemt geen verantwoordelijkheid voor het eindresultaat. In de komende jaren zal er pas iets veranderen wanneer algoritmen niet alleen leren genereren, maar het ontwerp ook betrouwbaar tot voltooiing weten te brengen.
