Cách đây không lâu, những người dân sinh sống và làm việc quanh ga tàu điện ngầm Greenford tại Tây London vẫn thường xuyên phải lội qua nước lũ để đi làm. Sau mỗi trận mưa lớn, khu vực sảnh bán vé của nhà ga liên tục bị ngập úng, buộc người dân địa phương phải dùng bao cát để chống chọi. Hội đồng địa phương từng đứng trước nguy cơ tốn kém chi phí khổng lồ để tìm giải pháp, cho đến khi loài hải ly — những chuyên gia xử lý nguồn nước tài ba hơn bất kỳ kỹ sư nào — xuất hiện để hỗ trợ.
Sự trở lại của những "kỹ sư thiên nhiên"
Sau bốn thế kỷ kể từ khi bị săn bắt đến mức tuyệt chủng tại Anh, loài hải ly đã có màn tái xuất ấn tượng vào năm 2023. Địa điểm được chọn là Paradise Fields — một khu đất rộng 10 ha vốn là sân golf cũ tại quận Ealing, London. Đây cũng chính là nơi khởi nguồn của "Dự án Hải ly Ealing" (Ealing Beaver Project).
Nhằm chứng minh các "kỹ sư thiên nhiên" có thể giúp London nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, các nhà bảo tồn đã được cấp phép thả 5 cá thể hải ly xuống con suối chảy qua khu vực này. Dự án là thành quả của sự hợp tác giữa Nhóm Động vật hoang dã Ealing (Ealing Wildlife Group), tổ chức phục hồi thiên nhiên Citizen Zoo, quỹ từ thiện Friends of Horsenden và Hội đồng quận Ealing, cùng sự hỗ trợ từ Beaver Trust và Văn phòng Thị trưởng London.
Khắc phục sai lầm và kiến tạo cảnh quan mới
Những con vật này đã bắt tay vào công việc ngay lập tức và thay đổi hoàn toàn diện mạo khu vực xung quanh Greenford. Chúng đã xây dựng một hệ thống đập, tạo nên một hồ nước mới chỉ sau một đêm. Thậm chí, loài hải ly còn tự tay phá dỡ con đập cũ do các tình nguyện viên xây dựng trước đó để thay thế bằng một cấu trúc mới hiệu quả hơn nhiều. Điều đáng mừng là những con vật này vẫn dành thời gian để duy trì nòi giống — chỉ trong vòng một năm sau khi chuyển đến nơi ở mới, chúng đã sinh con.
Những công trình của hải ly không chỉ giúp kiểm soát lũ lụt bằng cách giữ lại lượng nước dư thừa và làm chậm dòng chảy, mà còn thúc đẩy đáng kể đa dạng sinh học trong khu vực, đồng thời giúp hội đồng địa phương tiết kiệm được một khoản ngân sách lớn cho việc xây dựng các công trình kỹ thuật.
Sự bùng nổ sinh thái
"Trong 11 tháng qua, chúng tôi đã ghi nhận thêm 4 loài mới. Một trong số đó là cá gai, hiện đang sống cùng với chuồn chuồn ngô và chuồn chuồn kim. Chúng tôi cũng phát hiện loài chim sẻ hồng bắc (redpoll)* — loài chim thường chỉ dừng chân tại đây trong mùa di cư," Mustafa, một thành viên của dự án, chia sẻ.
"Sự đa dạng của các loài thực sự gây kinh ngạc. Trong tháng này, chúng tôi đã đếm được ít nhất 14 loài bướm khác nhau. Nơi đây cũng xuất hiện nòng nọc, tôm nước ngọt và cóc. Không điều gì trong số này có thể xảy ra nếu thiếu sự hiện diện của lũ hải ly," ông cho biết thêm.
Bài học cho các đô thị tương lai
Câu chuyện tại Paradise Fields đã trở thành minh chứng rõ nét cho thấy việc phục hồi thiên nhiên hoang dã và áp dụng các giải pháp dựa trên tự nhiên (nature-based solutions) có thể mang lại hiệu quả cao cả về mặt sinh thái lẫn kinh tế. Từng bị xóa sổ trong quá khứ, giờ đây loài hải ly đang âm thầm bảo vệ các khu vực phía Tây London khỏi thiên tai một cách hoàn toàn miễn phí, đồng thời tạo nên những ốc đảo thiên nhiên trù phú ngay trong lòng siêu đô thị.
