Uluslararası bir araştırma ekibi, Aratasaurus museunacionali dinozorunun kemiklerinde kırmızı kan hücrelerine benzeyen mineralleşmiş yapılar ve hemoglobinin kilit bileşeni olan hemin kimyasal izlerini keşfetti.
Kalıntılar, yaklaşık 115 milyon yıl önce erken Kretase döneminde günümüzün kuzeydoğu Brezilya topraklarında yaşamış küçük, etçil bir teropoda aittir. Arka bacak kemikleri 2008 yılında bir alçı ocağında bulunmuştu.
Bilim insanları mikroskop altında, bir zamanlar kan damarlarının geçtiği kanalların içinde ortalama 23'e 20 mikrometre boyutlarında elipsoid oluşumlar gördü. Bu yapılar manganez oksit, özellikle de hausmannit minerali tarafından mineralleşmişti.
Kimyasal analiz, hem B molekülünün ve onun değişmiş biçimi olan 3,8-dietil hem B'nin varlığını doğruladı. Bu bileşikler, kandaki oksijeni taşıyan hemoglobinle doğrudan bağlantılıdır. Kollajen amino asitlerinin izleri de organik bileşenlerin korunduğuna işaret ediyor.
Araştırma Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı. Çalışmayı Avustralya'daki Curtin Üniversitesi'nden Profesör Kliti Grice yönetti. Grice, «115 milyon yıllık kırmızı kan hücrelerinde bozulmamış hem türevleri bulmak hayret verici», dedi.
Yazarlar şunu vurguluyor: Bu, fosillerde bütün bir kanın ya da hemoglobin proteinlerinin korunduğu anlamına gelmiyor. Söz konusu olan, antik biyolojinin «yankısını» veren mineralleşmiş kalıntılar ve moleküler sinyallerdir.
Daha önce bu tür bulgular, olası kirlenme ya da minerallere benzerlik nedeniyle kuşku uyandırıyordu. Burada ekip, lazer spektroskopisi ve röntgen analizi dahil yaklaşık 30 test gerçekleştirdi ve alternatif açıklamaları dışladı.
Bu nasıl korunabilmiş olabilir? Araştırmacılar, dinozorun düşük oksijen koşullarında ve mikrop bakımından zengin bir ortamda hızla gömüldüğünü, mineralleşmenin de doğal bir zaman kapsülü işlevi gördüğünü öne sürüyor.
Keşif, biyomoleküllerin jeolojik zaman içinde ne kadar uzun süre var olabileceğine dair önceki görüşleri sorguluyor. Bu keşif, soyu tükenmiş hayvanların fizyolojisine hangi yeni pencereleri açacak?
Çalışma, Avustralya, Japonya, Brezilya ve ABD'den bilim insanlarının katıldığı uluslararası bir ekip tarafından yürütüldü. Çalışma, yalnızca Dünya'da değil, Dünya dışında da antik yaşam arayışına yönelik yaklaşımları etkileyebilir.
