Międzynarodowy zespół badaczy odkrył w kościach dinozaura Aratasaurus museunacionali zmineralizowane struktury przypominające czerwone krwinki oraz chemiczne ślady hemu — kluczowego składnika hemoglobiny.
Szczątki należą do niewielkiego drapieżnego teropoda, który żył na terenie dzisiejszej północno-wschodniej Brazylii około 115 milionów lat temu we wczesnej kredzie. Kości tylnej kończyny znaleziono już w 2008 roku w kamieniołomie gipsu.
Pod mikroskopem naukowcy zobaczyli elipsoidalne twory o średnich rozmiarach 23 na 20 mikrometrów wewnątrz kanałów, w których niegdyś przebiegały naczynia krwionośne. Struktury te zostały zmineralizowane tlenkiem manganu, w szczególności minerałem hausmannitem.
Analiza chemiczna potwierdziła obecność cząsteczki hemu B i jej zmienionej formy 3,8-dietylohemu B. Związki te są bezpośrednio związane z hemoglobiną, która przenosi tlen we krwi. Ślady aminokwasów kolagenu również wskazują na zachowanie składników organicznych.
Badanie opublikowano w Proceedings of the National Academy of Sciences. Pracą kierowała profesor Kliti Grice z Uniwersytetu Curtina w Australii. „Odkrycie nieuszkodzonych pochodnych hemu w czerwonych krwinkach liczących 115 milionów lat jest zdumiewające” — zauważyła.
Autorzy podkreślają: nie oznacza to, że w skamieniałościach zachowała się cała krew lub białka hemoglobiny. Chodzi o zmineralizowane resztki i sygnały molekularne, które dają „echo” starożytnej biologii.
Wcześniej podobne znaleziska budziły wątpliwości z powodu możliwego zanieczyszczenia lub podobieństwa do minerałów. Tutaj zespół przeprowadził około 30 testów, w tym spektroskopię laserową i analizę rentgenowską, i wykluczył alternatywne wyjaśnienia.
Jak mogło się to zachować? Badacze przypuszczają, że dinozaur szybko został pogrzebany w warunkach niskiej zawartości tlenu i w środowisku bogatym w mikroby, a mineralizacja odegrała rolę naturalnej kapsuły czasu.
Odkrycie podważa dotychczasowe wyobrażenia o tym, jak długo biomolekuły mogą istnieć w czasie geologicznym. Jakie nowe okna do fizjologii wymarłych zwierząt otworzy?
Pracę wykonał międzynarodowy zespół z udziałem naukowców z Australii, Japonii, Brazylii i USA. Może ona wpłynąć na podejście do poszukiwania starożytnego życia nie tylko na Ziemi, ale i poza nią.
