Een studie van wetenschappers van de Universiteit Gent en de Universiteit van Lincoln, gepubliceerd in juli 2026 in het tijdschrift Applied Animal Behaviour Science, rekent af met een van de meest hardnekkige mythes over katten. Het blijkt dat wederzijdse vachtverzorging — het likken van elkaar — niet uitsluitend dient om sociale banden aan te halen. Soms is het juist een signaal van stress, een onderhuids conflict of een poging om dominantie te tonen.
De onderzoekers voerden video-observaties uit in 53 huishoudens met in totaal 106 katten en stelden daarbij twee lijnrecht tegenover elkaar staande gedragstypen vast. Allereerst is er de vriendschappelijke variant, waarbij katten in alle rust elkaars nek en rug likken, hun houdingen synchroniseren en actief elkaars nabijheid zoeken. Dit is inderdaad een manier om de sociale band te versterken. Er bestaat echter ook een tweede variant: het likken in situaties van sociale spanning.
In dat tweede scenario is het beeld volgens onderzoekster Morgane Van Belle compleet anders. Een kat benadert de ander en begint te likken, maar niet uit tederheid: de bewegingen zijn dwingender, de oren van de ontvanger gaan plat liggen en de kop wordt weggedraaid om het contact te vermijden. Vaak eindigt zo'n moment met gesis of zelfs een beet.
Volgens Noema Gajdoš-Kmeťová, een van de auteurs van de studie, verkiezen katten deze verhulde vorm van communicatie om een openlijk gevecht en ernstige verwondingen te voorkomen. Het likken wordt in deze context een subtiel instrument — een manier om 'ga weg' te zeggen of een hiërarchie te bevestigen zonder een direct conflict aan te gaan.
Voor eigenaren van meerdere katten betekent dit dat ze de lichaamstaal van hun huisdieren nauwkeuriger moeten observeren. Niet elke likbeurt is een uiting van vriendschap. Wanneer een kat die gewassen wordt de oren platlegt, de kop afwendt of vaker met de ogen knippert, kan dat duiden op een conflict over een slaapplek, de aandacht van de eigenaar of simpelweg het bepalen van de rangorde. Het verschil tussen affiliatief (vriendschappelijk) en agonistisch (conflictueus) gedrag is te herkennen aan de lichaamshouding: als beide katten in dezelfde houding zitten of liggen en contact met elkaar zoeken, is er sprake van echte genegenheid; als de ene kat echter in een asymmetrische houding over de andere heen torent, is dat een teken van spanning.
De studie van de Universiteit Gent en de Universiteit van Lincoln toont aan dat de sociale dynamiek tussen katten veel complexer is dan vaak wordt gedacht. Allogrooming omvat een breed scala aan communicatiestrategieën, die elk hun eigen betekenis hebben binnen de kattengemeenschap.
