Tối thứ Hai, Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu thông qua dự luật lịch sử Protect College Sports Act — với 77 phiếu thuận so với 22 phiếu chống. Dự luật do nghị sĩ Cộng hòa Ted Cruz và nghị sĩ Dân chủ Maria Cantwell khởi xướng, nhằm thiết lập trật tự liên bang trong thể thao sinh viên, nơi những năm gần đây đã chìm trong hỗn loạn thực sự vì các khoản chi trả cho vận động viên, chuyển nhượng không giới hạn và việc tái cơ cấu các hội nghị.
Luật này khẳng định quyền của vận động viên được đền bù cho việc sử dụng tên, hình ảnh và nhân dạng (NIL), đưa ra giới hạn một lần chuyển nhượng mà không mất quyền thi đấu, quy định thời hạn đủ điều kiện là năm năm và cho phép các trường chia sẻ doanh thu với vận động viên lên tới khoảng 50 triệu đô la mỗi năm. Đồng thời, tối thiểu 5 triệu phải dành cho các môn thể thao nữ và Olympic, còn thù lao của người đại diện bị giới hạn ở mức năm phần trăm.
Đằng sau điều này không chỉ là mong muốn “lập lại trật tự”, mà còn là nỗ lực của chính quyền liên bang nhằm nắm quyền kiểm soát một hệ thống đã bị các phán quyết tư pháp và lực lượng thị trường xé nát. Sau phán quyết của Tòa án Tối cao năm 2021 và các thỏa thuận sau đó như House v. NCAA, các trường đại học thực tế đã bắt đầu trả tiền cho cầu thủ, nhưng không có quy tắc thống nhất, điều này dẫn đến cuộc chạy đua vũ trang: các hội nghị phình to, vận động viên đổi trường vài lần mỗi mùa, còn các chương trình nhỏ mất đi cơ hội.
Nghịch lý then chốt nằm ở chỗ luật này đồng thời tăng cường quyền của vận động viên và hạn chế khả năng di chuyển của họ. Một mặt là bảo vệ sức khỏe, bảo hiểm y tế trong năm năm sau khi tốt nghiệp và bảo đảm học bổng. Mặt khác, NCAA nhận được miễn trừ chống độc quyền một phần để kiềm chế việc chuyển trường vô tận và giữ tài năng trong khuôn khổ một chương trình. Điều này giống như tình huống người sử dụng lao động hứa trả cho người lao động nhiều tiền hơn, nhưng lại cấm họ đổi việc quá một lần.
Giờ đây dự luật được chuyển đến Hạ viện, nơi triển vọng còn mờ mịt: tại đó đã có những phản đối từ Nhóm nghị sĩ Da đen trong Quốc hội và một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa. Nếu luật không được thông qua trước bầu cử, toàn bộ cấu trúc này có thể sụp đổ, và hỗn loạn sẽ trở lại với quy mô mới.
Rốt cuộc, Protect College Sports Act không phải là dấu chấm hết, mà là một chương mới trong cuộc đấu tranh lâu dài giữa thương mại, giáo dục và quyền của các vận động viên trẻ, mà kết cục của nó sẽ quyết định liệu thể thao sinh viên ở Mỹ còn là một hiện tượng đại chúng hay sẽ biến thành một giải đấu tinh hoa dành cho số ít được chọn.
