Jüpiter’in dört katı kütleye sahip olan ötegezegen HD 80606 b, oldukça eliptik bir yörüngede ilerleyerek her 111 günde bir Güneş benzeri yıldızına sert bir şekilde yaklaşıyor. Bu en yakın geçiş anında atmosfer sıcaklığı 1100 fahrenhayt birden artarken, NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu bu süreci ilk kez gerçek zamanlı olarak görüntülemeyi başardı.
Araştırmacılar ön sonuçları 16 Haziran 2026 tarihinde Pasadena’da düzenlenen Amerikan Astronomi Topluluğu’nun 248. toplantısında sundular. Çalışmanın başyazarı, NASA Jet İtki Laboratuvarı’ndan Tiffany Kataria oldu. Ekip, gezegeni yörüngesinin en yakın noktası olan periastron öncesinde, sırasında ve sonrasında gözlemlemek için Webb üzerindeki MIRI cihazını kullandı. Sadece birkaç saat içinde atmosferin hem sıcaklığı hem de kimyasal yapısı köklü bir değişime uğruyor.
Daha önce Spitzer teleskobu bu ani değişimleri fark etmiş olsa da Webb, metan ve karbondioksit gibi spesifik molekülleri ayırt etmeyi mümkün kıldı. Şimdiden "kavrulmuş ötegezegen" olarak adlandırılan bu gök cismi eşsiz bir laboratuvara dönüştü: Gökbilimciler tek bir geçişle, normalde birçok farklı nesnenin gözlemlenmesini gerektiren çeşitli sıcaklık ve koşullardaki verileri tek seferde elde edebiliyorlar.
Elips yörüngelere sahip bu tür "sıcak Jüpiterler" oldukça nadirdir ve HD 80606 b bunların en ekstrem örneklerinden biridir. Gezegenin sergilediği davranışlar, gaz devlerindeki atmosferik sirkülasyon ve bulut oluşumu modellerinin yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılıyor. Elde edilen veriler, ısınmaya yönelik önceki tahminlerin gerçek değerlerin altında kaldığını gösteriyor.
Webb'in yoğun programı ve gezegenin kendine has yörüngesi nedeniyle bu gözlemler yıllar öncesinden planlanmıştı. Bilim insanları artık zengin bir spektrum veri setine sahipler ve asıl çalışma şimdi başlıyor. Gelecek analizlerin, bu "kavrulmuş" gezegendeki ısı dağılımı ve kimyasal yapıya dair çok daha hassas haritalar sunması bekleniyor.
