In het noordwesten van Saoedi-Arabië, bij de stad Tabuk, hebben archeologen de resten blootgelegd van een nederzetting die tussen 11 000 en 10 300 jaar geleden bestond. Dit is het vroegste bekende voorbeeld van architectonisch vormgegeven menselijke bewoning op het hele Arabische schiereiland.
De minister van Cultuur van Saoedi-Arabië, prins Badr bin Abdoellah bin Farhan, kondigde de ontdekking aan op de website van Masiyun. Het werk werd uitgevoerd samen met de Japanse Universiteit van Kanazawa en met steun van het project NEOM. De vindplaats werd al in 1978 opgenomen in het nationale register van monumenten, maar pas na vier opgravingsseizoenen van december 2022 tot mei 2024 werd het belang ervan duidelijk.
De onderzoekers vonden halfronde gebouwen van lokaal graniet: woonruimten, opslagplaatsen, doorgangen en haarden. De indeling weerspiegelde toen al een doordachte scheiding van functies — wonen naast opslag en voedselbereiding. Zulke constructies wijzen op de overgang van een nomadisch bestaan naar een sedentair leven, lang voordat het aardewerk verscheen.
Tot de vondsten behoren stenen werktuigen: pijlpunten, messen, maalstenen. Sieraden van amazoniet, kwarts en schelpen getuigen van een ontwikkeld ambacht en mogelijk van uitwisseling met andere regio's. Er zijn ook menselijke en dierlijke botten gevonden, en op de stenen geometrische patronen die wijzen op symbolisch denken bij de vroege bewoners.
De nederzetting Masiyun ligt aan oude routes die het noordwesten van Arabië met de Vruchtbare Sikkel verbonden. De ontdekking versterkt het beeld dat de regio niet slechts een periferie was, maar deel uitmaakte van één zone waar mensen na het einde van de laatste ijstijd begonnen te experimenteren met sedentair leven en vroege landbouw.
De vier seizoenen veldwerk omvatten laagsgewijze documentatie, analyse van organische monsters en absolute datering. De resultaten bevestigen dat Masiyun een van de vroegste voorbeelden van een stabiele nederzetting ter wereld is, qua ouderdom vergelijkbaar met bekende vindplaatsen in de Levant en Anatolië.
Voor de moderne lezer is deze ontdekking een herinnering eraan dat het vermogen van de mens om duurzame gemeenschappen te vormen en kennis door te geven aan volgende generaties zich al aan het begin van het neolithicum manifesteerde. Zelfs onder omstandigheden die vandaag de dag bar lijken, vonden mensen manieren om hun leven op te bouwen, te bewaren en te versieren.
Een dergelijke nederzetting laat zien hoe vroeg de bewoners van Arabië deelnamen aan het wereldwijde proces van de overgang naar een sedentair bestaan, en dwingt ons de vertrouwde kaarten van de vroege geschiedenis van de mensheid te herzien.
