Het Europees Parlement en de Raad van de EU hebben een historisch akkoord bereikt over de eerste pan-Europese normen voor het welzijn van honden en katten, die betrekking hebben op het fokken, verkopen, houden en importeren. De meeste nieuwe eisen worden van kracht op 1 januari 2027, hoewel bepaalde overgangstermijnen tot 2028 en daarna zullen lopen. Deze overeenkomst, gesloten in november 2025, vormt het sluitstuk van een wetgevende marathon van twee jaar en bevestigt de groeiende roep van Europeanen om betere bescherming van huisdieren: 74% van de EU-burgers vindt dat deze dieren extra bescherming nodig hebben.
De nieuwe regels introduceren voor het eerst in de geschiedenis van de EU bindende minimumnormen voor alle lidstaten om een einde te maken aan grootschalige fokkerijen die geen rekening houden met de gezondheid, evenals aan de illegale handel en schadelijke uiterlijke kenmerken. Tot nu toe stelde elke lidstaat zijn eigen eisen vast, wat leidde tot enorme verschillen in beschermingsniveaus. Dit is het eerste geharmoniseerde systeem dat een gelijk speelveld moet creëren voor verantwoorde fokkers en eigenaren, terwijl achterdeurtjes voor overtreders worden gesloten.
Het fokken tussen nauwe verwanten is voortaan verboden: nakomelingen met hun ouders, of broers met zussen uit hetzelfde nest. Vrouwtjes mogen niet meer dan drie nesten in twee jaar voortbrengen en hebben recht op minimaal één jaar rust tussen de fokcycli om te kunnen herstellen. Pijnlijke ingrepen zoals het couperen van oren en staarten of het verwijderen van nagels zijn verboden, behalve in zeldzame medische noodgevallen onder verdoving. Ook het selectief fokken op extreme uiterlijke kenmerken die de levenskwaliteit van het dier of zijn nageslacht in gevaar brengen, zoals de extreem platte snuiten van bulldogs of de korte poten van corgi's, wordt aan banden gelegd.
Professionele instellingen zoals fokkerijen, asielen en dierenwinkels zijn verplicht om honden dagelijks buiten te laten of regelmatig uit te laten. Het is verboden om dieren in krappe hokken te houden en het vastketenen moet aan strikte tijdslimieten worden gebonden, tenzij er een medische noodzaak is. Wurgkettingen, prikbanden zonder begrenzing en elektrische schokbanden zijn categorisch verboden. Elke fokkerij, opvang of dierenwinkel moet bovendien ten minste één medewerker in dienst hebben met een officieel certificaat voor de verzorging en het gedrag van honden en katten.
Microchippen en registratie gaan een centrale rol spelen in het nieuwe systeem. Alle dieren die op de markt worden aangeboden (voor verkoop, schenking of adoptie) moeten gechipt zijn en geregistreerd staan in nationale databases die onderling verbonden en online toegankelijk zijn. De eigenaren van commerciële instellingen krijgen vier jaar de tijd om zich aan te passen. Voor huisdieren van particulieren is de overgangstermijn aanzienlijk langer. Honden moeten binnen 10 jaar gechipt zijn en katten binnen 15 jaar na de inwerkingtreding van de wet. Hierdoor kunnen autoriteiten en kopers de herkomst van een dier controleren en nagaan of de welzijnsnormen zijn nageleefd.
Voor de import van dieren uit landen buiten de EU gelden dezelfde strenge regels als voor de interne markt. Exporteurs moeten voldoen aan de Europese welzijnsnormen en de Europese Commissie zal een lijst publiceren van goedgekeurde landen en fokkerijen. Alle voor de verkoop bestemde dieren moeten minimaal vijf werkdagen voor de EU-grensovergang gechipt zijn en bij aankomst in de nationale database worden geregistreerd. Voor niet-commercieel vervoer (reizen met eigen huisdieren) komt er een specifiek registratiesysteem in een database voor reizende huisdieren, waarbij de eigenaar het dier minstens vijf dagen voor aankomst online moet aanmelden.
Nieuwe eigenaren krijgen voortaan gedetailleerde informatie over de behoeften op het gebied van gedrag en gezondheid, inclusief de afkomst en geschiedenis van hun huisdier. Online advertenties voor de verkoop moeten geverifieerde gegevens van het dier bevatten en de mogelijkheid bieden om de registratie op een officiële website te controleren. Deze maatregelen zijn bedoeld om het aantal dieren met chronische ziekten of gedragsproblemen drastisch te verminderen en het aantal gedumpte dieren te beperken. De Europese markt voor huisdieren is goed voor zo'n 1,3 miljard euro per jaar, waarbij 60% van de aankopen online plaatsvindt; juist daar tierden fraude en dierenleed voorheen welig.
De nieuwe regelgeving markeert een kantelpunt voor de dierenbescherming in Europa. Ze beschermen niet alleen honden en katten, maar ook integere fokkers die eindelijk onder gelijke voorwaarden kunnen concurreren zonder angst voor prijsdumping door malafide partijen. Toekomstige eigenaren kunnen er nu op vertrouwen dat hun huisdier in goede omstandigheden is opgegroeid, de juiste zorg heeft gekregen en geen verborgen gezondheidsrisico's met zich meedraagt.
