Parlament Europejski oraz Rada UE wypracowały historyczne porozumienie w sprawie pierwszych ogólnowspólnotowych przepisów dotyczących dobrostanu psów i kotów, które regulują kwestie hodowli, sprzedaży, utrzymania oraz importu. Większość nowych wymogów wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku, choć niektóre okresy przejściowe potrwają do roku 2028 i dłużej. Porozumienie to, osiągnięte w listopadzie 2025 roku, wieńczy dwuletni maraton legislacyjny i stanowi odpowiedź na rosnące oczekiwania Europejczyków w zakresie ochrony zwierząt domowych: aż 74% obywateli UE uważa, że pupile te wymagają silniejszego wsparcia prawnego.
Nowe przepisy wprowadzają pierwsze w historii UE minimalne standardy obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich, co ma położyć kres masowemu rozmnażaniu zwierząt bez dbałości o zdrowie, nielegalnemu handlowi oraz niebezpiecznym deformacjom rasowym. Do tej pory każdy kraj ustalał własne wymogi, co skutkowało ogromnymi rozbieżnościami w poziomie ochrony. Jest to pierwszy zharmonizowany system, który ma stworzyć równe szanse dla odpowiedzialnych hodowców i właścicieli oraz zamknąć luki prawne wykorzystywane przez nieuczciwe podmioty.
Wprowadzono zakaz kojarzenia blisko spokrewnionych osobników: rodziców z potomstwem, rodzeństwa oraz rodzeństwa przyrodniego. Samice nie mogą rodzić więcej niż trzech miotów w ciągu dwóch lat i muszą mieć zapewniony co najmniej rok odpoczynku między cyklami rozrodczymi w celu regeneracji organizmu. Zabronione zostały bolesne zabiegi okaleczające – takie jak kopiowanie uszu, ogonów czy usuwanie pazurów – z wyjątkiem rzadkich przypadków uzasadnionych medycznie i wykonywanych pod narkozą. Zakaz obejmuje również selekcję w kierunku ekstremalnych cech wyglądu (np. nadmiernie spłaszczonych pysków u buldogów czy zbyt krótkich nóg u corgi), które zagrażają jakości życia zwierzęcia i jego potomstwa.
Profesjonalne placówki – takie jak hodowle, schroniska i sklepy zoologiczne – są zobowiązane do zapewnienia psom codziennej aktywności na świeżym powietrzu lub regularnych spacerów. Zwierząt nie wolno trzymać w ciasnych klatkach, a czas uwiązania musi być ograniczony (poza wskazaniami medycznymi). Kategorycznie zabroniono stosowania obroży zaciskowych i kolczatek bez wbudowanych zabezpieczeń, a także obroży elektrycznych. Każda hodowla, schronisko czy sklep zoologiczny musi zatrudniać przynajmniej jedną osobę posiadającą certyfikat specjalistycznego szkolenia w zakresie opieki i behawiorystyki psów oraz kotów.
Kluczową rolę w nowym systemie odgrywać będzie czipowanie i rejestracja. Wszystkie zwierzęta oferowane na rynku (do sprzedaży, darowizny czy adopcji) muszą zostać zaczipowane i wpisane do krajowych baz danych, które będą ze sobą połączone i dostępne online. Właściciele placówek komercyjnych otrzymają cztery lata na dostosowanie się do nowych zasad. W przypadku zwierząt domowych będących własnością prywatną okres przejściowy jest znacznie dłuższy: psy muszą zostać zaczipowane w ciągu 10 lat, a koty w ciągu 15 lat od wejścia prawa w życie. Pozwoli to organom nadzorczym oraz kupującym na weryfikację pochodzenia zwierzęcia i upewnienie się, że standardy dobrostanu zostały zachowane.
Import zwierząt z krajów trzecich będzie podlegać tak samo surowym regulacjom, jak rynek wewnętrzny UE. Eksporterzy muszą spełniać europejskie normy dobrostanu, a Komisja Europejska opublikuje listę zatwierdzonych krajów i hodowli. Wszystkie zwierzęta sprowadzane w celach handlowych muszą zostać zaczipowane co najmniej pięć dni roboczych przed przekroczeniem granicy UE i zarejestrowane w krajowej bazie po przyjeździe. Dla przywozu o charakterze niehandlowym (gdy właściciele podróżują z własnymi pupilami) ustanowiono system specjalnej rejestracji w bazie podróżnych – właściciel musi zgłosić zwierzę online minimum pięć dni przed przyjazdem.
Nowi właściciele otrzymają szczegółowe informacje na temat potrzeb behawioralnych i zdrowotnych pupila, w tym jego pochodzenie oraz historię medyczną. Internetowe ogłoszenia o sprzedaży muszą zawierać zweryfikowane dane zwierzęcia oraz umożliwiać sprawdzenie jego rejestracji na oficjalnej stronie. Środki te mają na celu radykalne zmniejszenie liczby zwierząt z przewlekłymi chorobami i problemami behawioralnymi, a także ograniczenie przypadków porzuceń. Rynek zwierząt domowych w UE wycenia się na około 1,3 miliarda euro rocznie, przy czym blisko 60% transakcji odbywa się w sieci – to właśnie tam dochodziło do największej liczby oszustw i aktów znęcania się nad zwierzętami.
Nowe przepisy stanowią punkt zwrotny w ochronie zwierząt w Europie. Chronią one nie tylko psy i koty, ale także rzetelnych hodowców, którzy wreszcie będą mogli konkurować na uczciwych zasadach, bez obaw o dumping cenowy ze strony nieuczciwej konkurencji. Przyszli właściciele zyskają pewność, że ich pupil dorastał w godnych warunkach, otrzymał należytą opiekę i nie niesie ze sobą ukrytych ryzyk zdrowotnych.
