Các nhà nghiên cứu từ Đại học Công nghệ Chalmers ở Thụy Điển đã tạo ra một nhà khoa học AI có khả năng tự mình đưa ra các giả thuyết khoa học, lập kế hoạch thí nghiệm và giải thích kết quả. Hệ thống hoạt động trong một chu trình khép kín trên ví dụ nấm men bia Saccharomyces cerevisiae.
Nền tảng được xây dựng trên khối dữ liệu đồ sộ: bộ gen của nấm men, quá trình trao đổi chất của chúng và các nghiên cứu trước đây. Đối với con người, khối lượng thông tin này quá lớn, nhưng AI lại thành công trong việc nhận diện những câu hỏi triển vọng, đề xuất thí nghiệm, đánh giá kết quả và tinh chỉnh hiểu biết dựa trên dữ liệu mới.
«Nhà khoa học AI của chúng tôi không chỉ hỗ trợ việc ra quyết định, mà còn chủ động tạo ra tri thức khoa học mới», — nhận xét của nghiên cứu sinh sau tiến sĩ Ievgeniia Tiukova từ khoa Khoa học Sự sống của Chalmers.
Công trình phát triển này kết hợp các mô hình ngôn ngữ lớn, lập luận tự động và tự động hóa phòng thí nghiệm. Giáo sư Ross King, tác giả cấp cao của nghiên cứu, so sánh điều này với xe tự lái: AI xử lý thông tin, đưa ra kết luận và hành động.
Theo lời King, các phòng thí nghiệm tự động sẽ có thể nghiên cứu một cách có hệ thống các hệ thống sinh học nhanh hơn nhiều so với hiện nay. Chúng sẽ hợp tác với con người, thúc đẩy các khám phá trong sinh học, y học và công nghệ sinh học, đồng thời tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực.
Hiện tại, những hệ thống như vậy bổ trợ cho các nhà khoa học, đảm nhận các chu trình tạo giả thuyết và kiểm nghiệm mang tính thường quy. Con người vẫn giữ vai trò then chốt trong việc xác định ưu tiên, giải thích ý nghĩa và kiểm soát về mặt đạo đức.
King trước đây đã tạo ra những robot nhà khoa học đầu tiên là Adam và Eve. Công trình mới được công bố trên Journal of the Royal Society Interface. Vai trò của con người trong phòng thí nghiệm tương lai sẽ thay đổi như thế nào khi AI đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ thường quy?
