Xe hơi hiện đại từ lâu đã không còn chỉ là phương tiện đi lại. Nghiên cứu của Đại học Northeastern, thực hiện cùng với Consumer Reports, cho thấy: 19 trong số 21 xe được thử nghiệm thuộc đời 2023 trở lên, ngay từ lần kết nối Wi-Fi đầu tiên đã gửi tín hiệu đến hàng chục tên miền bên thứ ba, trong đó có các nền tảng quảng cáo và phân tích.
Các nhà khoa học ghi nhận rằng Tesla Model 3 đã liên hệ với 34 tên miền quảng cáo và theo dõi cùng thêm 43 tài nguyên bên thứ ba — nhiều nhất trong mẫu khảo sát. Tiếp theo là Cybertruck, Cadillac Lyriq, Lucid Air và Chevrolet Blazer. Mười ba xe kết nối tới Google, mười hai xe tới Amazon, tám xe tới Spotify, và ba xe tới Meta. Nhiều kết nối trong số này, chẳng hạn tới doubleclick.net hay googlesyndication.com, không liên quan gì đến các chức năng cơ bản của xe.
Điều đặc biệt đáng lo ngại là các nhà nghiên cứu không thể phân tích đầy đủ lưu lượng qua eSIM tích hợp: các kết nối di động vẫn gần như không thể nhìn thấu đối với người ngoài. Đồng thời, ngay cả khi không có ứng dụng di động, xe vẫn tích cực trao đổi dữ liệu. Còn khi các ứng dụng kết nối, khối lượng rò rỉ dữ liệu tăng gấp đôi: bảy trong số ba mươi ứng dụng được thử nghiệm đã truyền số VIN, số điện thoại, vị trí chính xác và địa chỉ email trực tiếp cho các mạng quảng cáo.
Đằng sau bức tranh này là một mô hình kinh doanh đơn giản. Các nhà sản xuất ô tô đã biến thành nhà cung cấp dữ liệu cho những nền tảng công nghệ lớn. Các nhà quảng cáo và nhà môi giới dữ liệu có cơ hội xây dựng hồ sơ chi tiết về người lái xe — từ thói quen lái xe đến sở thích âm nhạc và lộ trình. Những hồ sơ này sau đó được bán cho các công ty bảo hiểm, ngân hàng và nhà tiếp thị. Như đồng tác giả nghiên cứu Sarah Elizabeth Gillespie nhận xét, việc mua một chiếc ô tô mới không theo dõi chủ sở hữu dường như đã là điều bất khả thi.
Tình hình gợi nhớ đến câu tục ngữ xưa: «Ai trả tiền thì người đó gọi nhạc». Chỉ có điều giờ đây, cái giá cho «bản nhạc» không phải là tiền, mà là dữ liệu cá nhân mà người lái xe tự động trao đi, chỉ bằng việc nổ máy. Các nhà sản xuất viện dẫn sự đồng ý trong điều khoản sử dụng, nhưng phần lớn người mua không đọc những tài liệu dài hàng chục trang và không hình dung được rằng những chuyến đi hằng ngày của họ đang trở thành hàng hóa sâu sắc đến mức nào.
Các cơ quan quản lý hiện vẫn còn tụt lại phía sau. Khác với điện thoại thông minh, nơi ít nhất vẫn có những quy định về minh bạch theo dõi được áp dụng một phần, ngành công nghiệp ô tô vẫn là vùng kiểm soát tối thiểu. Chừng nào chưa có các tiêu chuẩn nghiêm ngặt và quyền tắt mọi truyền dữ liệu không thiết yếu, mỗi chiếc ô tô mới sẽ tiếp tục hoạt động như một kẻ chỉ điểm thầm lặng trong túi của ngành quảng cáo.
Hãy kiểm tra cài đặt quyền riêng tư của ô tô và các ứng dụng của nhà sản xuất.
