Nhiều người trong chúng ta quen hình dung sự sinh trưởng của cây như một đường thẳng: vào mùa hè, cây quang hợp tích cực, chuyển hóa khí carbonic và ngay lập tức tăng độ dày của thân và cành. Đơn giản và hợp lý. Nhưng suốt nhiều thập kỷ, một nghịch lý kỳ lạ khiến các nhà khoa học bối rối: có năm cây có thể hấp thụ carbon mạnh mẽ nhưng lại hầu như không dày lên đáng kể, còn năm khác vòng năm lại tăng trưởng tuyệt vời dù quang hợp yếu một cách đáng ngạc nhiên.
Do sự không khớp này, có vẻ hiển nhiên rằng sinh trưởng của rừng bị giới hạn bởi các yếu tố bên trong — nhu cầu hô hấp của cây hay lượng carbohydrate dự trữ sẵn có — chứ không phải bởi khối lượng carbon đã đồng hóa. Nhưng một nghiên cứu mới, công bố trên tạp chí Nature Plants vào năm 2026 dưới sự chủ trì của Ngok Nguyen, Miao Zhang và Trevor Keenan, đã bác bỏ logic này.
Các tác giả đã tiến hành một phân tích quy mô lớn, kết hợp ba loại dữ liệu: quan trắc từ các tháp dòng carbon thuộc mạng lưới FLUXNET và AmeriFlux, đo độ rộng vòng năm của cây, và các mô hình thảm thực vật toàn cầu. Bao quát 31 khu rừng và phân tích dữ liệu trong giai đoạn từ năm 1951 đến năm 2020, các nhà khoa học phát hiện một điều bất ngờ: những dao động ngắn hạn và sự không khớp không ảnh hưởng đến bức tranh dài hạn. Trong 70 năm, khối lượng gỗ tăng trưởng tỷ lệ thuận chặt chẽ với quang hợp. Nói cách khác, cây có thể tạm thời cất giữ carbon «để dành» do sự không đồng đều của quá trình hấp thụ, nhưng ở quy mô hàng thập kỷ, chúng vẫn là một tấm lọc khí carbonic đáng tin cậy.
Hãy hình dung một con sông đổ vào hồ. Mực nước trong hồ dâng lên tỷ lệ thuận với lưu lượng dòng chảy vào, ngay cả khi nước di chuyển không đồng đều vì những ghềnh đá và khúc quanh của lòng sông. Cây cối cũng vậy: những vòng năm của chúng ghi lại không phải từng dao động của quang hợp, mà là cán cân carbon tổng thể được tích lũy trong năm. Phát hiện này có những hệ quả quan trọng đối với các mô hình khí hậu. Để đánh giá đúng vai trò của rừng trong cuộc chiến chống sự nóng lên toàn cầu, cần dựa vào những quan trắc dài hạn, nhiều năm, chứ không phải những đo đạc ngắn hạn. Chỉ có chúng mới hé lộ khả năng thực sự của rừng trong việc tích lũy carbon và đóng vai trò một nhân tố ổn định khí hậu.
