Wielu z nas przywykło wyobrażać sobie wzrost drzew jako linię prostą: latem drzewo intensywnie fotosyntetyzuje, przetwarza dwutlenek węgla i natychmiast zwiększa grubość pnia oraz gałęzi. Proste i logiczne. Jednak przez dziesięciolecia naukowców intrygował dziwny paradoks: w jednym roku drzewo może intensywnie pochłaniać węgiel, a jednocześnie ledwie zauważalnie przyrastać na grubość, w innym zaś roku przyrost słojów rocznych okazuje się znakomity, choć fotosynteza była zaskakująco słaba.
Z powodu tej rozbieżności wydawało się oczywiste, że wzrost lasów ograniczają czynniki wewnętrzne — potrzeby oddechowe roślin lub dostępne zapasy węglowodanów — a nie ilości przyswojonego węgla. Jednak nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Nature Plants w 2026 roku pod kierownictwem Ngoc Nguyen, Miao Zhanga i Trevora Keenana przeczy tej logice.
Autorzy przeprowadzili zakrojoną na szeroką skalę analizę, łącząc trzy typy danych: obserwacje z wież pomiaru przepływu węgla z sieci FLUXNET i AmeriFlux, pomiary szerokości słojów rocznych drzew oraz globalne modele roślinności. Obejmując 31 powierzchni leśnych i analizując dane z okresu od 1951 do 2020 roku, naukowcy odkryli coś nieoczekiwanego: krótkoterminowe wahania i niezgodności nie wpływają na obraz długoterminowy. Przez 70 lat masa drewna rosła ściśle proporcjonalnie do fotosyntezy. Innymi słowy, drzewa mogą tymczasowo odkładać węgiel „na zapas” z powodu nierównomiernego pochłaniania, ale w skali dziesięcioleci pozostają niezawodnym filtrem dwutlenku węgla.
Wyobraźcie sobie rzekę wpadającą do jeziora. Poziom wody w jeziorze podnosi się proporcjonalnie do objętości dopływu, nawet jeśli z powodu progów i zakrętów koryta woda płynie nierównomiernie. Tak samo jest z drzewami: ich słoje roczne rejestrują nie każde wahanie fotosyntezy, lecz bilans węgla wypracowany w ciągu roku. To odkrycie ma ważne konsekwencje dla modeli klimatycznych. Aby właściwie ocenić rolę lasów w walce z globalnym ociepleniem, trzeba opierać się nie na krótkoterminowych pomiarach, lecz na długich, wieloletnich obserwacjach. Tylko one ujawniają prawdziwą zdolność lasów do gromadzenia węgla i służenia jako stabilizator klimatu.
