NASA, Ay'daki Marius-Hills çukurunu araştırmak için GIMLI projesini seçti. Amaç, bu çöküntünün geniş bir yeraltı lav tüpüne ya da mağaraya açılıp açılmadığını anlamak.
Geophysical Instruments for Marius Lunar pit Investigation projesine Gezegen Bilimleri Enstitüsü (PSI) öncülük ediyor. Projenin başında kıdemli araştırmacı ve PSI müdür yardımcısı Tan Putzig bulunuyor. Ortak ise ekipmanın önemli bir bölümünün yapımını üstlenecek olan Honeybee Robotics şirketi.
Cihazlar, CLPS programı kapsamında ticari bir iniş aracı ve gezici ile Ay'a ulaştırılacak. Yerinde, doğrudan yüzeyden kapsamlı ölçümler yapacaklar.
GIMLI'nin cephaneliğinde yer radarı, sismik sensörler, gravimetre ve kameralar var. Bunlar bir arada, ay toprağının altına bakmayı ve eğer bir boşluk bulunursa boyutlarını değerlendirmeyi mümkün kılacak.
Özellikle dikkat çeken şey, aktif sismik sondaj. Bu, Apollo 17 görevinden bu yana, 1972 yılında Ay'da kasıtlı olarak sismik dalga oluşturulmasının ilk kez gerçekleşmesi olacak.
Marius-Hills çukuru, Ay'ın volkanik açıdan en çeşitli bölgelerinden birinde yer alıyor. Yörüngesel gözlemler, uydunun yüzeyinin altında olası lav tüplerine uzun zamandır işaret ediyor.
Bu tür doğal boşluklar, gelecekteki astronotlar için güvenilir bir sığınak olabilir. Dünya'dan ağır siperlikler taşımaya gerek kalmadan radyasyondan, ani sıcaklık değişimlerinden ve mikrometeoroidlerden korunmalarını sağlarlardı.
Bilim insanları şunu vurguluyor: Uzun bir mağaranın varlığının doğrulanması, yalnızca gelecekteki görevler için pratik fayda sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda Ay'ın volkanik tarihine dair yeni veriler de sunacak. Bu olası boşluk ne kadar uzanıyor ve uydunun geçmişi hakkında bize neler anlatacak?
Projenin seçimi PRISM programı kapsamında gerçekleşti. NASA bunu 2026 yılının Ekim ayı başında duyurdu. Araştırma, ay çukurlarının yüzeyden yapılan ilk doğrudan jeofiziksel sondajlarından biri olacak.
