Büyük Patlama'dan yaklaşık 1,2 milyar yıl sonrasına tekabül eden bir mesafede keşfedilen Laktak protokümesinde, yoğun bölgelerdeki galaksiler, büyüme ve yapıları üzerinde çevresel etkilerin izlerini şimdiden sergilemeye başlamıştı.
Japonya Ulusal Astronomi Gözlemevi'nden bir araştırma ekibi, protokümeyi tespit etmek için Hawaii'deki Subaru Teleskobu'nun Hyper Suprime-Cam kamerasını, detaylı inceleme için ise JWST uzay teleskobunun kızılötesi verilerini kullandı. Mayıs 2026'da yayımlanan gözlemler, protokümenin merkezi bölgelerinde yer alan ve olgun yıldız dağılımını yansıtan optik ışıktaki galaksilerin, aynı döneme ait daha az yoğun ("alan") bölgelerdeki galaksilere kıyasla ortalama 1,4 kat daha büyük olduğunu gösterdi.
Gök cisimlerinin kırmızıya kayma değeri z ≃ 4,9 (yaklaşık 12,6 milyar yıllık bir geçmişe bakış süresi) olarak ölçüldü. Bu keşif, çevresel faktörlerin galaksi yapısı üzerindeki etkisinin tespit edilebildiği bilinen en erken protokümelerden biri olma özelliğini taşıyor.
Galaksilerin genellikle baskılanmış yıldız oluşumu sergilediği günümüz kümelerinin aksine, buradaki farklılıklar morfolojide kendini gösteriyor; aktif yıldız oluşumunu izleyen ultraviyole ışık gözlemlerinde ise boyut açısından belirgin bir fark saptanmadı. Bu durum, yoğun ortamlardaki galaksilerin dış yıldız yapılarını daha hızlı inşa ettiğini, merkezi yıldız oluşum bölgelerinin ise benzer şekilde geliştiğini düşündürüyor.
Yapılan bu gözlem, çevresel faktörlerin galaksi evrimi üzerindeki etkisinin önceki modellerde tahmin edilenden çok daha erken, yani evrenin henüz ilk bir milyar yılı içinde başladığına işaret ediyor.
