Tại siêu cụm thiên hà sơ khai Loke-tak, nằm ở khoảng cách tương ứng với kỷ nguyên khoảng 1,2 tỷ năm sau Vụ Nổ Lớn, các thiên hà nằm trong những khu vực có mật độ vật chất dày đặc đã sớm bộc lộ dấu hiệu chịu tác động từ môi trường xung quanh lên quá trình tăng trưởng và cấu trúc của chúng. <\/p>
Nhóm nghiên cứu từ Đài Thiên văn Quốc gia Nhật Bản đã sử dụng camera Hyper Suprime-Cam trên kính thiên văn Subaru tại Hawaii để phát hiện siêu cụm sơ khai này, đồng thời kết hợp với dữ liệu hồng ngoại từ kính viễn vọng không gian JWST để tiến hành phân tích chi tiết. Kết quả quan sát được công bố vào tháng 5 năm 2026 cho thấy, tại các vùng lõi của siêu cụm, những thiên hà khi nhìn qua ánh sáng khả kiến (vốn phản ánh sự phân bố của các ngôi sao đã trưởng thành) có kích thước trung bình lớn gấp khoảng 1,4 lần so với những thiên hà ở các vùng thưa thớt hơn trong cùng thời kỳ. <\/p>
Độ dịch chuyển đỏ của các vật thể này được xác định ở mức z ≃ 4,9, tương đương với thời gian ánh sáng truyền đi khoảng 12,6 tỷ năm. Đây là một trong những siêu cụm thiên hà sơ khai xa xôi nhất từng được phát hiện mà ở đó các nhà khoa học có thể nhận thấy rõ rệt tầm ảnh hưởng của môi trường đối với cấu trúc vật lý của các thiên hà. <\/p>
Khác với các cụm thiên hà trong vũ trụ hiện đại vốn thường bị kìm hãm khả năng hình thành sao, sự khác biệt ở Loke-tak lại thể hiện qua hình thái học: khi quan sát bằng ánh sáng cực tím (dấu hiệu của các vùng hình thành sao đang hoạt động), các nhà khoa học không tìm thấy sự chênh lệch đáng kể nào về kích thước giữa các khu vực. Điều này dẫn đến giả thuyết rằng trong môi trường mật độ cao, các thiên hà đã bồi đắp cấu trúc sao ở lớp vỏ ngoài nhanh chóng hơn, trong khi các vùng sản sinh sao tại trung tâm vẫn phát triển theo tiến trình tương tự như các thiên hà đơn lẻ. <\/p>
Phát hiện quan trọng này chỉ ra rằng tác động của môi trường lên sự tiến hóa của các thiên hà đã bắt đầu từ giai đoạn sớm hơn nhiều so với những gì các mô hình lý thuyết trước đây dự báo — ngay trong một tỷ năm đầu tiên kể từ khi vũ trụ hình thành. <\/p>
