Hayattaki en zor şey bazen duyguların kendisi değil, onlardan sürekli kaçma çabasıdır. Yeni bir uluslararası araştırma gösteriyor ki: Belirli nefes egzersizleri, bu içsel kaçınma mekanizmasını geçici olarak zayıflatabilir ve böylece psikolojik durumu iyileştirmeye katkıda bulunabilir.
Araştırmaya 23 ülkeden 324 kişi katıldı ve yüksek havalandırmalı nefes egzersizleri (high-ventilation breathwork) seansları uygulandı. Egzersiz sonrası katılımcılar çeşitli doğrulanmış psikolojik anketler doldurdular. Analiz ilginç bir örüntü ortaya koydu: Katılımcı, nefes seansı sırasında bilinçte ne kadar değişmiş bir durum yaşarsa, olumsuz düşünce ve hislerden kaçınma eğilimi o kadar azaldı. Bu kaçınmanın azalması ise öznel zihinsel esenlik düzeyinin artmasıyla ilişkilendirildi.
Çalışma 30 Temmuz 2026'da Frontiers in Psychology dergisinde yayımlandı. Potsdam ve Berlin üniversitelerinden Lena Erdmann ve meslektaşları, değişmiş bilinç durumlarını (11D-ASC), deneyimden kaçınmayı (APEQ-S) ve psikolojik esenliği (WEMWBS) değerlendirmek için kabul görmüş bilimsel ölçekler kullandılar. İstatistiksel analiz, yaşanan durumun derinliği, kaçınmanın azalması ve psikolojik esenlik hissi arasında tutarlı bir ilişki gösterdi.
Özellikle ilginç olan, en güçlü etkinin sadece alışılmadık deneyimlerin yoğunluğuyla değil, özellikle de bu deneyimlerin coşkulu, olumlu bileşenleriyle ilişkili olmasıydı. Tam da bu tür durumlar, içsel savunmaların azalması ve alışılmış kaçış yerine olumsuz duygularla yüzleşmeye daha istekli olma haliyle daha sık ilişkilendirildi.
Bu sonuçlar, nefes egzersizlerine yeni bir bakış açısı sunuyor. Bugüne kadar etkileri genellikle fizyolojik değişikliklerle -karbondioksit seviyesinin düşmesi, sempatik sinir sisteminin aktivitesinin değişmesi veya diğer biyokimyasal süreçlerle- açıklanıyordu. Yeni çalışma, öznel psikolojik deneyimin kendisinin de uygulanan pratik sırasında ortaya çıkan önemli bir faktör olabileceğini vurguluyor.
Bu bakış açısı, nefes tekniklerini modern psikedelik terapi modellerine önemli ölçüde yaklaştırıyor. Her iki alanda da, bilinçteki değişmiş durumun kendisinden çok, kişinin kendi deneyimleriyle savaşmayı bırakıp onları yaşamasına izin verme yeteneğine giderek daha fazla dikkat gösteriliyor. Günümüzde psikolojik değişimlerin olası mekanizmalarından biri olarak kaçınmanın azaltılması görülüyor.
Elbette, araştırmanın önemli sınırlılıkları var. Katılımcıların kendi bildirimlerine dayanıyor, kesitsel bir tasarıma sahip ve nedensel sonuçlar çıkarmaya izin vermiyor. Ayrıca, araştırmaya bu tür uygulamalara zaten ilgi duyan kişilerin gönüllü olarak gelmesi, sonuçları etkileyebilir.
Bununla birlikte, elde edilen veriler modern beyin tahmini işlem teorileriyle iyi uyum sağlıyor. Bu modellere göre, yoğun nefes alma sırasında değişen interoseptif sinyaller, beynin tehdit olasılığına ilişkin katı tahminlerini geçici olarak zayıflatabilir. Tehlike hissi daha az baskın hale geldiğinde, kişinin otomatik olarak bastırmak veya kaçınmak yerine duygularına yakın kalması daha kolay olur.
Bu çalışmanın asıl değeri, nefes tekniklerinin ötesine geçiyor. Zihinsel esenliğe giden yolun olumsuz deneyimlerle mücadele etmekten değil, onlara karşı tutumu değiştirmekten geçebileceğini hatırlatıyor. Belki de, duygularımızla güvenli bir şekilde yüzleşebilme yeteneği -ister nefes, ister psikoterapi veya başka yöntemlerle sağlansın- içsel dayanıklılığın temel mekanizmalarından biridir.
