Op 3 juli 2026 is NASA een ongekende missie gestart om een verouderde ruimtetelescoop te redden. Het LINK-vaartuig van Katalyst Space Technologies zal het Neil Gehrels Swift Observatory onderscheppen, dat al ruim 21 jaar in een baan om de aarde draait. De telescoop begon gestaag te dalen als gevolg van verhoogde zonneactiviteit, waardoor de aardatmosfeer is "opgezwollen" en de atmosferische weerstand toenam.
De lancering vond plaats vanaf de Marshalleilanden: een aangepast Northrop Grumman Stargazer-vliegtuig steeg naar een hoogte van ongeveer 12 kilometer, waarna een drietraps Pegasus XL-raket met de LINK-satelliet aan boord werd losgelaten. Deze robot weegt circa 400 kilogram, is ongeveer zo groot als een koelkast en beschikt over drie grijparmen, drie ionenmotoren en een complex sensorsysteem voor manoeuvres op korte afstand.
De taak is wereldwijd uniek: LINK moet zelfstandig een satelliet opsporen, vastgrijpen en circa 240 kilometer omhoog tillen, terwijl dit apparaat oorspronkelijk niet ontworpen is voor onderhoud in de ruimte. De operatie zal enkele maanden in beslag nemen. Mocht de missie mislukken, dan zou de Swift al in oktober 2026 in de atmosfeer kunnen storten — een kans die op 90% wordt geschat.
Het Swift Observatory begon sneller dan verwacht hoogte te verliezen door het zonnemaximum van 2024. De observatiepost, die bij de lancering in november 2004 nog 500 miljoen dollar kostte, is inmiddels gezakt van de oorspronkelijke baan op 600 kilometer naar ongeveer 360 kilometer. De reddingsoperatie kost 30 miljoen dollar; dit bespaart de kosten voor een nieuwe telescoop en verlengt de wetenschappelijke levensduur van dit unieke toestel.
Een succesvolle afronding luidt een nieuw tijdperk in voor de ruimtevaartindustrie: de redding van de Swift bewijst dat bestaande satellieten niet alleen langer operationeel kunnen blijven, maar ook in de ruimte gerepareerd, gemoderniseerd en aangepast kunnen worden. Dit zal de economie van ruimtemissies veranderen en maakt het mogelijk om andere waardevolle observatoria te redden, waaronder de Hubble-ruimtetelescoop.
Het Swift Observatory staat bekend om onderzoek naar gammaflitsen, de krachtigste explosies in het universum. In ruim 25 jaar tijd heeft het instrument ongeveer 1.760 gammaflitsen waargenomen, waardoor het een onmisbaar wetenschappelijk instrument blijft. Het grootste voordeel is het vermogen om zich razendsnel op onverwachte kosmische gebeurtenissen te richten en binnen enkele minuten coördinaten door te geven aan andere telescopen. Hierdoor fungeert de Swift als de "first responder" van de astronomie bij het bestuderen van kortstondige kosmische fenomenen.
De missie van Katalyst onderstreept de groeiende rol van private ondernemingen bij het ondersteunen van overheidsprogramma's in de ruimte. NASA betaalt niet voor de ontwikkeling vanaf nul, maar uitsluitend voor het behaalde resultaat. Onder enorme tijdsdruk — het contract werd pas in september 2025 getekend — heeft het team van Katalyst het LINK-vaartuig in minder dan negen maanden gebouwd, getest en gelanceerd, wat aantoont hoe snel er gereageerd kan worden op kritieke situaties in de ruimte.
