Een NASA-astronaut heeft laten zien hoe de aarde in 23 jaar tijd is veranderd: voorheen zagen nachtelijke steden er vanuit de ruimte geel uit, maar nu blauwwit. Dat komt allemaal door de overstap van miljoenensteden van natriumlampen naar LED-verlichting om kosten te besparen. Ook de schermen van telefoons en laptops stralen blauw licht uit. Dergelijk licht kan 's avonds de aanmaak van melatonine onderdrukken — het hormoon dat het lichaam helpt zich voor te bereiden op de slaap. Hierdoor wordt het lastiger om in slaap te vallen.
Ooit straalden nachtelijke steden vanuit een baan om de aarde voornamelijk een warm geeloranje licht uit. Tegenwoordig zien ze er steeds vaker koud en witblauw uit. De oorzaak is de massale overstap van miljoenensteden van natriumlampen naar led-LED-verlichting.
En deze verandering is niet alleen zichtbaar op foto's van de aarde vanuit de ruimte.
Voor ons lichaam is niet alleen de helderheid van het licht belangrijk, maar ook het spectrum ervan. In het netvlies van de ogen bevinden zich speciale lichtgevoelige cellen die verbonden zijn met de interne biologische klok. Ze reageren bijzonder actief op kortgolvig licht — ongeveer in het blauw-cyaan gedeelte van het spectrum.
Juist dit licht heeft een grotere invloed op de aanmaak van melatonine — het hormoon dat het lichaam 's avonds helpt te begrijpen dat de nacht aanbreekt en het tijd is om zich voor te bereiden op de slaap.
Daarom ligt het probleem echt niet alleen bij de telefoon.
Ja, ook smartphones, tablets en laptops stralen licht uit met een aanzienlijk aandeel in het blauwe spectrum. Maar om ons heen zijn er ook nog felle LED-lampen in huis, straatverlichting, etalages, lichtreclames, kantoorpanden en het licht uit de ramen van naburige huizen.
Als gevolg hiervan kan een mens zich 's avonds letterlijk in een omgeving bevinden die voor de hersenen nog steeds op de dag lijkt.
Koud wit licht wordt in moderne steden bijzonder veel gebruikt, omdat LED-lampen zuinig en duurzaam zijn en de straten goed verlichten. Maar juist koude tinten hebben doorgaans een sterkere invloed op het circadiane systeem dan warm geel licht.
Daarbij is het belangrijk om te begrijpen: één lantaarnpaal voor het raam berooft u op zich niet noodzakelijkerwijs van uw slaap. De slaap wordt beïnvloed door een combinatie van factoren — helderheid, duur van de blootstelling, het tijdstip van de dag en het lichtspectrum.
Maar als er 's avonds thuis fel koud licht brandt, er een scherm voor uw ogen staat en er buiten de hele nacht lantaarns en lichtreclames schijnen, krijgt het lichaam direct meerdere signalen dat «de dag nog voortduurt».
En dan kan het inderdaad lastiger zijn om in slaap te vallen.
Het is een beetje paradoxaal: steden zijn zuiniger en technologischer geworden, maar de nachten zijn aanzienlijk lichter.
Voor de hersenen blijft duisternis echter een belangrijk signaal. Juist de afname van de verlichting in de avond helpt om over te schakelen van de actieve stand naar de ruststand.
Daarom is een van de eenvoudigste manieren om het lichtregime in de avond te verbeteren: de helderheid van de verlichting een tot twee uur voor het slapengaan verminderen, kiezen voor warmere lampen, geen fel bovenlicht aan laten staan en waar mogelijk het licht beperken dat van buiten de slaapkamer binnenkomt.
Dus misschien is de telefoon inderdaad niet de enige schuldige.
Soms vergeet de hele stad samen met hem gewoon de dag uit te doen.
