In de wateren van een antiek bassin onder Chartres stuitten archeologen onverwacht op fragmenten van standbeelden, die in dit hoekje van Gallië zelden bewaard blijven. De vondsten van 2026 in het heiligdom Saint-Martin-au-Val hebben een van de grootste religieuze complexen uit de Romeinse tijd weer tot leven gebracht.
De opgravingen werden in de zomer hervat na een onderbreking van vier jaar. De onderzoekers richtten zich op het monumentale fonteincomplex, dat verbonden is met een gebouw dat aan Apollo was gewijd. Het centrale bassin bleek dieper dan twee meter, was bekleed met wit marmer en omvatte een platform met treden, een balustrade en een overloopsysteem.
Een dergelijke ingewikkelde watertechniek diende blijkbaar niet alleen voor een spectaculair effect, maar ook voor rituele wassingen vóór de toegang tot het heiligdom. Bezoekers konden naar het water afdalen, zich reinigen en vervolgens het cultusgebouw naderen. Een dergelijke configuratie heeft tot nu toe geen directe parallellen in het Romeinse Rijk.
De grootste verrassing waren de talrijke brokstukken van standbeelden en reliëfs die uit het bassin en eromheen tevoorschijn kwamen. De figuren beeldden naar alle waarschijnlijkheid mythologische scènes af en sierden ooit de façade boven het grote waterbekken. In Chartres komt Romeinse beeldhouwkunst uiterst zelden voor, waardoor elk detail bijzondere waarde krijgt.
Het heiligdom besloeg meer dan tien hectare en kon tijdens feesten duizenden pelgrims ontvangen. Het werd gebouwd aan het einde van de eerste — het begin van de tweede eeuw van onze jaartelling en lag bij de muren van het Romeinse Autricum — de voorloper van het huidige Chartres. De staat van het monument is verbluffend: hier zijn al resten van een verlaagd houten plafond gevonden, en nu hele groepen van sculpturale decoratie.
Deze ontdekkingen maken het mogelijk beter te begrijpen hoe de Romeinen en Galliërs architectuur, water en mythe in één rituele ruimte verenigden. Het water was hier niet louter versiering, maar een actieve deelnemer aan de heilige handeling, die het aardse en het goddelijke met elkaar verbond.
Verdere opgravingen zullen uitwijzen hoe precies het platform, het bassin en de sculpturen samenwerkten. Nu al is duidelijk dat Saint-Martin-au-Val een waar laboratorium in de open lucht blijft voor de bestudering van het religieuze leven in Romeins Gallië.
