Onderzoekers van de Monash University voorspellen dat Antarctica ons een cruciaal venster van 30 tot 50 jaar biedt om ons voor te bereiden op de stijging van de zeespiegel. Volgens een onderzoek dat op 20 juni 2026 in het tijdschrift Nature is gepubliceerd, zal de Antarctische ijskap de komende decennia met een voorspelbare snelheid ijs verliezen, maar na het midden van de eeuw neemt deze voorspelbaarheid drastisch af.
Onderzoeksleider dr. Felicity McCormack van het programma Securing Antarctica's Environmental Future (SAEF) merkt op dat klimaatmodellen de interactie tussen smeltwater en de oceaanstroming tot nu toe hebben onderschat. Wanneer ijsplateaus smelten, verandert het zoete water de dichtheid van de watermassa's voor de kust van Antarctica, waardoor warme diepzeestromingen (het Circumpolair Diep Water) verder onder de ijskappen kunnen doordringen, wat het smeltproces versnelt. Dit is een van de belangrijkste mechanismen die voorheen niet volledig in de prognoses werden meegenomen.
Vooral West-Antarctica is kwetsbaar: de Thwaites-gletsjer (ook wel de 'Doomsday-gletsjer' genoemd) en andere ijsplateaus in de regio vertonen nu al tekenen van instabiliteit en een versneld massaverlies. Als de volledige West-Antarctische ijskap zou instorten, zal de wereldwijde zeespiegel met ongeveer 3,3 meter stijgen, wat een bedreiging vormt voor kuststeden en laaggelegen gebieden.
Volgens berekeningen van de onderzoekers kan het versnelde smelten van het ijs gedurende de komende 30 tot 50 jaar een volume aan de zeespiegelstijging toevoegen dat gelijkstaat aan enkele jaren van het huidige verliespercentage. Een van de cruciale bevindingen is dat de snelheid van het ijsverlies in 2025 een sterke voorspeller is voor de mate van verlies in de komende decennia, ongeacht het uitstootscenario of de complexiteit van het model. Dit betekent dat de mensheid over een relatief duidelijk tijdsbestek beschikt om plannen te maken voor de aanpassing aan de zeespiegelstijging.
Na 2050–2060 neemt de voorspelbaarheid echter af, doordat niet-lineaire processen, langetermijn-feedbackmechanismen en onzekerheden in klimaatscenario's de overhand krijgen. Een internationale groep klimatologen onderstreept de noodzaak om meerjarige prognoses op te nemen in het klimaatadaptatiebeleid. Volgens schattingen van het IPCC loopt tegen 2100 een kwart van de Australische woningen gevaar bij een zeespiegelstijging van meer dan 2 meter, evenals grote gebieden in de Stille Oceaan en andere laaggelegen regio's in de wereld.
De onderzoekers zijn van plan hun werk aan het verfijnen van de modellen voort te zetten, waarbij ze gegevens over lokale circulatieprocessen en de wisselwerking tussen ijs en oceaan integreren. Dr. McCormack benadrukt dat de huidige tijd een kans biedt waarin de wereldgemeenschap kan reageren op voorspelbare veranderingen en de risico's voor kustgebieden kan beperken.
