Hãy cùng tìm hiểu dưới góc nhìn của các nghiên cứu khoa học: liệu một con chó có thực sự có thể sợ mèo — ngay cả khi nó to lớn hơn gấp nhiều lần?
Những đoạn clip hài hước, nơi một con chó khổng lồ cẩn thận lùi bước trước một con mèo nhỏ xíu, trông gần như vô lý. Trước mắt ta là một con vật to lớn hơn gấp mười lần, khỏe hơn và rõ ràng có khả năng tự vệ tốt hơn về mặt thể chất — nhưng đôi khi chỉ một cái nhìn của mèo cũng đủ khiến chú chó quyết định: tốt hơn hết là lùi lại.
Thực ra kích thước ở đây không phải là yếu tố chính.
Các nghiên cứu về hành vi của chó và mèo cho thấy rằng mối quan hệ giữa hai loài này được xây dựng trước hết dựa trên kinh nghiệm, sự quen biết, khả năng đọc tín hiệu của nhau và những lần đụng độ trước đó.
Và mèo thực sự có một bộ công cụ thuyết phục khá hiệu quả.
Tiếng rít, lưng cong, những động tác đột ngột, tai ép sát hoặc vểnh ra, ánh mắt chằm chằm và cú vả nhanh bằng chân — tất cả đều là những tín hiệu rất rõ ràng: «đừng lại gần».
Hơn nữa, cú vả bằng chân thường nhắm vào vùng mõm — một trong những phần nhạy cảm nhất trên cơ thể chó.
Vì vậy, một chú chó to lớn không nhất thiết phải nghĩ: «Mình to hơn — nghĩa là mình khỏe hơn». Hệ thần kinh của nó đưa ra quyết định thực tế hơn nhiều:
«Lần trước mình lại gần — mình bị ăn một cú vào mũi. Việc gì phải lặp lại?»
Còn có một lý do thú vị khác: chó và mèo vốn dĩ nói những «ngôn ngữ cơ thể» hơi khác nhau.
Một số tín hiệu ở hai loài có thể mang ý nghĩa khác nhau. Nhưng nếu các con vật sống cùng nhau đủ lâu, chúng dần dần học cách hiểu nhau. Điều này đặc biệt diễn ra tốt đẹp nếu chó và mèo làm quen với nhau từ khi còn nhỏ.
Phần lớn chó và mèo nuôi trong nhà hoàn toàn có thể sống khá hòa bình. Nhiều con chơi đùa với nhau, ngủ cạnh nhau và bình thản chia sẻ không gian.
Nghĩa là quan niệm phổ biến về cuộc chiến vĩnh viễn giữa mèo và chó đã bị phóng đại quá mức.
Nhưng tính chất của mối quan hệ thì luôn mang nét riêng của từng cá thể.
Có những chú chó vừa trông thấy mèo là phấn khích và muốn lại gần. Những con khác thì sủa. Một số coi mèo như một đối tượng để rượt đuổi. Lại có những chú chó, sau vài lần làm quen chẳng mấy dễ chịu, chọn phương án an toàn nhất — né tránh.
Chính điều đó là thứ ta thường thấy nhất trong những đoạn video hài hước.
Chú chó nép sát vào tường, quay đầu đi, chậm rãi lùi bước, trốn sau lưng chủ hoặc cố đi vòng qua con mèo theo một đường cung rộng nhất có thể.
Nhìn từ bên ngoài thì giống như một vở hài kịch, nhưng xét theo góc độ hành vi của loài vật, đó hoàn toàn là một chiến lược giảm xung đột hết sức hợp lý.
Hơn nữa, đôi khi con mèo chẳng cần làm gì cả.
Nếu hai con vật đã sống cùng nhau từ lâu, giữa chúng đã hình thành một lịch sử quan hệ riêng. Chú chó biết rõ ranh giới của mèo nằm ở đâu và điều gì sẽ xảy ra nếu vượt qua ranh giới đó.
Từ đó mà có cảnh tượng nổi tiếng:
một chú chó khổng lồ đứng trong hành lang, còn trên lối đi thì một con mèo đang ngồi.
Về mặt thể chất, chú chó hoàn toàn có thể đi qua.
Nhưng về mặt tâm lý thì không.
Và đây có lẽ là điều thú vị nhất: loài vật đánh giá nhau không chỉ dựa vào kích thước. Chúng còn tính đến khí chất, kinh nghiệm trong quá khứ, sự tự tin của đối phương và hậu quả của những lần gặp gỡ trước đó.
Vì thế, một con mèo nặng ba kilôgam thực sự đôi khi có thể điều khiển được một chú chó nặng bốn mươi.
Không phải vì chú chó đã quên mất mình to lớn đến nhường nào.
Mà bởi vì nó nhớ rất rõ con mèo đáng gờm đến mức nào.
