Durham Üniversitesi'nden biyolog Phil Gates'in Chemical & Engineering News (C&EN) dergisinde yayımlanan mikrofotografisi, popüler bilim platformları aracılığıyla tüm dünyada büyük yankı uyandırdı. Kum otunun (Ammophila arenaria) kesitinde, yüzlerce minik gülen yüz net bir şekilde seçilebiliyor. Bu sevimli optik illüzyonun, yani pareidolianın ardında aslında son derece karmaşık bir biyokimyasal mühendislik yatıyor.
Gülen suratın gözleri ve ağzı gibi görünen yapılar, su taşınması için dayanıklı bir polimer olan lignin ile güçlendirilmiş ksilem kanallarıdır. "Gülümseme" kısmını ise şeker ileten ve esnek selülozdan inşa edilen floem hücreleri oluşturur.
Bu özel deseni ortaya çıkarmak için bilim insanı, çift floresan boyama tekniğini kullandı. Ultraviyole ve mavi-mor ışığa maruz kalan lignin ile selüloz, enerjiyi soğurarak farklı kontrast renklerde parlak bir şekilde ışıldamaya başlar.
Ancak bu keşfi asıl ilginç kılan detay, hücrelerin yağış sırasındaki davranışları oldu. Kurak dönemlerde damar duvarlarının nem eksikliği nedeniyle hafifçe büzülmesi, bu gülen suratların yorgun veya "üzgün" görünmesine neden olur.
Yağmur başladığı an ise osmoz süreci devreye girer. Su hızla bitki dokularına sızarak turgor adı verilen yüksek bir iç hidrostatik basınç oluşturur.
Turgor basıncının etkisiyle içi boş ksilem kanalları genişleyerek tam yuvarlak bir form alır, floemin selüloz çerçevesi ise gerilerek yayılır. Hücrelerin bu hidrodinamik genleşmesi sonucunda, otun "gülümsemesi" fiziksel olarak daha da genişler ve netleşir. Böylece ayaklarımızın altındaki çimler su damlalarına sahiden tepki verir ve bir yaz yağmurunun en şiddetli anında en mutlu hallerine bürünürler.
