Borneo'nun yağmur ormanlarında boyları yetmiş metreye varan dev dipterokarp ağaçları, beklenenin aksine kuraklıktan kısa boylu komşularına göre daha fazla etkilenmiyor. Science dergisinde 2 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan araştırma; yerçekimi ve su iletim kanallarının uzunluğu nedeniyle dev ağaç tepelerinin kurak dönemlerde daha hassas olduğu yönündeki eski varsayımı çürütüyor.
Exeter Üniversitesi'nden bilim insanları, Malezyalı ortakları ve profesyonel tırmanıcılarla birlikte Kabili-Sepilok Koruma Alanı'ndaki beş farklı dipterokarp türünün tepelerine çıktı. Araştırmacılar, boyları yedi ile yetmiş bir metre arasında değişen otuz sekiz ağacın farklı yüksekliklerinden yaprak, dal ve gövde örnekleri topladı. Bu süreçte su iletimiyle ilgili yirmi beş farklı parametre titizlikle ölçüldü.
En uzun ağaçların gövde tabanındaki ksilem dokusunun daha geniş olduğu, bunun da suyun yukarı doğru katettiği uzun yolda karşılaştığı direnci dengelediği anlaşıldı. Ağaç tepelerindeki yaprakların ise turgor basıncını kaybetmeden daha düşük su seviyelerine dayanabildiği görüldü. 2023–2024 yıllarındaki şiddetli kuraklık döneminde, uzun ve kısa ağaçların büyüme oranları arasında bir fark gözlemlenmemesi, kuraklığa verilen tepkinin boydan bağımsız olduğunu kanıtladı.
Bu adaptasyonlar, dev ağaçların toprak kuruduğunda bile suya erişimlerini sürdürmelerine olanak tanıyor. Yer üstünde devasa karbon rezervleri depolayan bu büyük ağaçlar; tohum ve barınak sağlayarak sayısız tropikal canlı için uygun yaşam koşulları oluşturuyor. Eğer dipterokarp ailesi kuraklığa karşı gerçekten bu kadar dayanıklıysa, Güneydoğu Asya'da önümüzdeki on yıllar boyunca güvenilir bir "karbon deposu" işlevi görebilir.
Araştırma, ağaçların pasif organizmalar olmadığını, aksine çevre koşullarına yanıt olarak anatomilerini aktif bir şekilde değiştirdiklerini gösteriyor. Bu tür bulgular, değişen iklim koşullarında hangi ormanların dirençli kalacağını ve koruma çabalarının nerelere odaklanması gerektiğini daha isabetli bir şekilde değerlendirmeyi sağlıyor.
Bu mekanizmaların kavranması, orman restorasyonu planlanırken benzer adaptasyonlara sahip türlere öncelik verilmesini sağlayarak tüm ekosistemlerin gelecekteki kuraklıklardan sağ çıkma şansını artıran pratik bir araç sunuyor.
