W lasach deszczowych Borneo najwyższe drzewa z rodziny dwuskrzydłowatych, osiągające siedemdziesiąt metrów wysokości, wbrew oczekiwaniom nie cierpią z powodu suszy bardziej niż ich niżsi sąsiedzi. Badanie opublikowane w czasopiśmie Science 2 lipca 2026 roku obala wieloletnie przekonanie, jakoby grawitacja oraz długość naczyń przewodzących wodę czyniły korony gigantów szczególnie podatnymi na uszkodzenia w okresach bezdeszczowych.
Naukowcy z Uniwersytetu w Exeter wraz z partnerami z Malezji oraz zawodowymi wspinaczami dotarli do koron pięciu gatunków drzew dwuskrzydłowatych w rezerwacie Kabili-Sepilok. Pobrali oni próbki liści, gałęzi i fragmentów pni na różnych wysokościach od trzydziestu ośmiu osobników mierzących od siedmiu do siedemdziesięciu jeden metrów. Przeanalizowano dwadzieścia pięć parametrów związanych z transportem wody wewnątrz rośliny.
Okazało się, że u najwyższych okazów ksylem u podstawy pnia jest szerszy, co kompensuje opór, na jaki napotyka woda podczas długiej drogi w górę. Z kolei liście w górnych partiach korony są w stanie wytrzymać niższy poziom nawodnienia bez utraty turgoru. Podczas dotkliwej suszy w latach 2023–2024 tempo wzrostu zarówno wysokich, jak i niskich drzew było zbliżone, co sugeruje, że ich fizjologiczna reakcja nie jest uzależniona od osiąganej wysokości.
Mechanizmy te pozwalają olbrzymom zachować dostęp do wody nawet w obliczu wysychania gleby. Te potężne rośliny magazynują nad ziemią ogromne ilości węgla i tworzą ekosystemy dla wielu tropikalnych organizmów, zapewniając im nasiona oraz schronienie. Jeśli rodzina dwuskrzydłowatych rzeczywiście wykazuje odporność na suszę, może ona pełnić rolę stabilnego „magazynu” węgla w Azji Południowo-Wschodniej przez kolejne dziesięciolecia.
Badanie to dowodzi, że drzewa nie są jedynie biernymi obserwatorami zmian, lecz aktywnie modyfikują swoją anatomię w odpowiedzi na panujące warunki. Takie odkrycia pozwalają dokładniej przewidzieć, które lasy zachowają stabilność w obliczu zmieniającego się klimatu i na jakich obszarach należy skoncentrować działania ochronne.
Zrozumienie tych mechanizmów dostarcza praktycznego narzędzia: podczas planowania odnowy lasów można wybierać gatunki o podobnych zdolnościach adaptacyjnych, co zwiększy szanse całych ekosystemów na przetrwanie przyszłych susz.
