Zdjęcia satelitarne z czterech dekad malują obraz, który przeczy zwykłym alarmistycznym nagłówkom: lasy namorzynowe planety nie tylko przestały katastrofalnie się kurczyć, ale zaczęły powoli, lecz nieustannie się odradzać. To odkrycie stało się prawdziwą sensacją dla specjalistów od ochrony ekosystemów.
Globalne badanie opublikowane w czerwcu 2026 roku w czasopiśmie Science opiera się na corocznych danych o rozdzielczości 30 metrów, uzyskanych z satelitów Landsat w latach 1984–2023. Naukowcy śledzili nie tylko powierzchnię lasów namorzynowych, ale także stan ich korony — gęstość i zdrowotność drzew. Do 2010 roku globalna powierzchnia namorzynów rzeczywiście się zmniejszała, jednak po tym progu tendencja radykalnie się odwróciła: tempo strat i degradacji spowolniło, a przyrosty nowego lasu zaczęły przeważać nad ubytkami.
Mechanizmów odradzania jest kilka. Głównym z nich jest naturalna ekspansja namorzynów w kierunku morza, zwłaszcza w deltach rzek, gdzie nowe osady tworzą odpowiednie siedliska. Lasy wracają również na opuszczone stawy akwakultury, które przez dekady były wykorzystywane do hodowli krewetek i ryb, a następnie porzucone przez gospodarstwa. W Indonezji, posiadającej największe na świecie obszary namorzynowe, opuszczone stawy w delcie rzeki Mahakam naturalnie zarastają sadzonkami namorzynów. Ogółem w całym okresie od 1984 do 2023 roku czysta strata powierzchni wyniosła mniej niż 0,5 procent — wskaźnik znacznie skromniejszy, niż wcześniej zakładano.
Odradzanie dotyczy także jakości, a nie tylko ilości. W zachowanych obszarach namorzynowych obserwuje się stopniowe zagęszczanie korony: udział gęstych, zamkniętych lasów wzrósł z około 50 procent w latach 1980-tych do 58 procent do 2023 roku. Drzewa stają się gęstsze, silniejsze, a ich zdolność do magazynowania węgla wzrasta. To wskazuje, że ekosystem nie tylko walczy o przetrwanie, ale się umacnia, mimo cyklonów, erozji brzegów i stuleci antropogenicznej presji.
Najbardziej dramatyczna zmiana nastąpiła w Azji Południowo-Wschodniej, która przez wieki była epicentrum strat namorzynowych. Między latami 1980-tymi a 2010 rokiem na ten region przypadło prawie 60 procent światowych strat namorzynów, ale potem obraz się odwrócił: od 2010 do 2023 roku Azja Południowo-Wschodnia zapewniła 43 procent globalnego odradzania. Indonezja, która najbardziej ucierpiała z powodu wycinek i ekspansji akwakultury, zatrzymała swój katastrofalny spadek po 2005 roku, gdy presja rozwoju gospodarczego nieco osłabła.
Lasy namorzynowe wykazują zdumiewającą zdolność do regeneracji, gdy uda się powstrzymać ich wycinkę i degradację. Odradzanie następuje głównie dzięki procesom naturalnym, choć celowe działania ochronne i sadzenie sadzonek namorzynów również wniosły swój wkład. Postęp technologiczny w monitorowaniu satelitarnym pozwolił naukowcom po raz pierwszy zobaczyć tę rehabilitację z całą jasnością: wcześniejsze badania oparte na danych radarowych często myliły namorzyny z inną roślinnością przybrzeżną i zaniżały oceny odradzania.
Wyniki tego badania podkreślają krytyczną rolę człowieka w losie tych lasów. Gdy wycinki i osuszanie ustają, natura demonstruje ukrytą siłę i przywraca to, co utracone.
Ochrona wybrzeży przed rozwojem przemysłowym i rozszerzanie obszarów chronionych pozostają głównymi warunkami dalszego sukcesu.
