W październiku 2026 roku António Guterres publicznie oskarżył firmy naftowe o to, że „gotują naszą planetę”, i zażądał od rządów zaprzestania subsydiów na paliwa kopalne. Kilka tygodni później uruchomił Global Grids Accelerator — inicjatywę na rzecz przyspieszenia inwestycji w czystą energię w Afryce i Azji Południowo-Wschodniej. 9 listopada TIME umieścił go na liście 100 najbardziej wpływowych liderów klimatycznych 2026 roku.
To uznanie przychodzi w ostatnich tygodniach drugiej i końcowej kadencji Guterresa na stanowisku sekretarza generalnego ONZ. Jego mandat wygasa 31 grudnia. Przez dekadę na tym stanowisku wielokrotnie nazywał kryzys klimatyczny „kwestią definiującą nasze czasy”, ostrzegał przed „erą globalnego wrzenia” i nalegał na odejście od paliw kopalnych. W listopadzie na COP31 w Turcji trzykrotnie w ciągu 20 minut wywiadu dla AP powtórzył frazę „moment prawdy”.
Guterres nie ma prawa weta ani budżetu, by wymuszać. Jego narzędziem jest głos. Przez lata konsekwentnie używał go, by utrzymać klimat w centrum globalnej agendy, nawet gdy temat tracił popularność. Podkreślał nieproporcjonalny wpływ zmian klimatu na biedne kraje i domagał się sprawiedliwej transformacji. Było to zgodne z jego wcześniejszym doświadczeniem: w 1990-ych jako premier Portugalii promował długoterminowe inwestycje w zieloną energetykę.
Publiczny wizerunek niezłomnego obrońcy klimatu pokrywa się z udokumentowaną praktyką. Krytykował „niemoralne” firmy za „groteskową chciwość”, uruchamiał inicjatywy na rzecz przejrzystości AI i energii odnawialnej. Przeciwnicy nazywali czasem jego retorykę zbyt ostrą, ale fakty pokazują: nie zmieniał stanowiska pod presją krótkoterminowych interesów politycznych.
Włączenie do TIME100 Climate 2026 to nie tylko nagroda za przeszłość. To uznanie, że w systemie, w którym realna władza jest rozdzielona między państwa, stały, bezkompromisowy głos może wpływać na agendę silniej niż formalne dźwignie. Guterres odchodzi, ale jego ostatnie ostrzeżenia o „erze klimatycznych ekstremów” i konieczności działania teraz brzmią właśnie dlatego, że nie mógł i nie chciał ich łagodzić.
Jako człowiek, który przez dziesięciolecia obserwował, jak cykle polityczne odsuwają długoterminowe zagrożenia, wybrał rolę, której nie mógł ignorować: mówić prawdę, dopóki istnieje trybuna. To nie zmieniło świata w jedną noc, ale sprawiło, że całkowite odwrócenie wzroku stało się niemożliwe.
