In de uitlopers van de Himalaya, waar smalle paden naar dorpen met stenen huizen leiden, laten de vrouwen van Uttarakhand een eeuwenoude band met de plaatselijke bijen herleven. In plaats van ingevoerde soorten kiezen zij voor Apis cerana — kleine, taaie bijen die eeuwenlang in de muren van huizen en in boomholten hebben geleefd. Die keuze is niet zomaar een gewoonte: zij helpt bestuivers te behouden, zonder welke de oogsten van appels, abrikozen en wilde kruiden verdwijnen.
Projecten zoals ‘De kunst van het imkeren’ in de dorpen Nala, Bhiri en Giriya hebben al tientallen vrouwen opgeleid. Zij krijgen bijenkasten, leren voor de volken te zorgen, honing te oogsten en die zelfs aan de staat te verkopen. In het kader van ‘Madhu Shakti’ is men van plan 750 vrouwelijke imkers op te leiden, en de inkomsten uit honing en bestuiving kunnen met een derde groeien. Zulke initiatieven geven gezinnen geld en beschermen tegelijk de biodiversiteit van de regio.
De plaatselijke bijen Apis cerana zijn beter aangepast aan het bergklimaat en worden minder vaak ziek dan de ingevoerde Apis mellifera. Toch bedreigen pesticiden, ontbossing en de verandering van bloeiende planten hen. De vrouwen, die van oudsher brandhout verzamelen en de akkers in het oog houden, merken deze veranderingen als eersten op en reageren als eersten — zij planten honingplanten, beperken chemische middelen en bouwen eenvoudige bijenkasten in de muren.
Anders dan bij grote bijenhouderijen, waar bijen vaak worden vervangen door productievere maar agressievere soorten, blijft hier het natuurlijke ritme behouden. De bijen zwermen vrij, en de honing wordt twee keer per jaar geoogst, waarbij een voorraad voor de winter wordt achtergelaten. Dat is niet alleen economie, maar ook een deel van de cultuur: honing wordt in de geneeskunde gebruikt, en de bijen bestuiven de tuinen en bossen in de omgeving.
De band tussen vrouwen en bijen doet denken aan een oud gezegde uit andere bergstreken: ‘Wie het kleine bewaart, behoudt het geheel.’ Wanneer één gezin een bijenkast neemt, zien de buren het resultaat — meer fruit, een stabiel inkomen — en doen mee. Zo wordt stap voor stap het netwerk van bestuivers in het kwetsbare Himalaya-ecosysteem hersteld.
Steun voor zulke initiatieven via opleiding en de verkoop van honing helpt niet alleen de bijen, maar ook de vrouwen zelf om in hun eigen dorpen te blijven en niet naar de steden te vertrekken.
