Ủy ban Kinh tế và Tiền tệ của Nghị viện Châu Âu đã chính thức phê duyệt việc thiết lập đồng euro kỹ thuật số. Bước đi này là một phần then chốt trong chiến lược của Liên minh Châu Âu nhằm củng cố chủ quyền tài chính và giảm bớt sự lệ thuộc vào hạ tầng thanh toán của Mỹ giữa bối cảnh căng thẳng địa chính trị ngày càng gia tăng. Dự kiến, loại tiền kỹ thuật số mới này sẽ được chính thức ra mắt vào năm 2029.
Sự độc quyền của các gã khổng lồ Mỹ
Sáng kiến phát triển đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) cho khu vực đồng euro được thúc đẩy bởi nhu cầu bảo đảm quyền tự chủ chiến lược của Châu Âu. Theo số liệu từ Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), các tập đoàn thanh toán khổng lồ của Mỹ là Visa và Mastercard hiện đang chiếm giữ 61% tổng lượng giao dịch thẻ tại Eurozone. Hơn thế nữa, những công ty này gần như kiểm soát toàn bộ các giao dịch thanh toán qua thẻ xuyên biên giới trong khu vực.
Các cuộc thảo luận về chủ quyền tài chính đã trở nên sôi động hơn bao giờ hết trước những rủi ro từ việc khối này lệ thuộc vào cơ sở hạ tầng thanh toán nước ngoài. Đồng euro kỹ thuật số được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những công cụ then chốt để bảo vệ thị trường Châu Âu.
Cơ chế hoạt động của đồng euro kỹ thuật số
Đồng euro kỹ thuật số sẽ tồn tại dưới dạng tiền điện tử của ngân hàng trung ương, do ECB phát hành và đảm bảo giá trị. Mặc dù vậy, Brussels nhấn mạnh rằng đồng tiền mới sẽ không thay thế tiền mặt hay các dịch vụ ngân hàng truyền thống, mà đóng vai trò là một phương án bổ sung.
Người dân có thể lưu trữ đồng euro kỹ thuật số trong một ví điện tử chuyên dụng, tuy nhiên sẽ có quy định về hạn mức lưu trữ (con số cụ thể hiện vẫn đang được xem xét). Hệ thống này sẽ hỗ trợ cả hai hình thức thanh toán trực tuyến và ngoại tuyến. Quyền riêng tư cũng là yếu tố được đặc biệt lưu tâm: ECB sẽ không có quyền truy cập trực tiếp vào dữ liệu thanh toán, điều này giúp loại bỏ khả năng ngân hàng trung ương có thể trực tiếp định danh người dùng.
Hạ tầng và phí dịch vụ
ECB sẽ chịu trách nhiệm xây dựng hạ tầng công nghệ cốt lõi. Việc trực tiếp cung cấp dịch vụ cho người dân và doanh nghiệp sẽ do các ngân hàng thương mại cùng các công ty thanh toán đảm nhiệm.
Theo đề án, các định chế tài chính sẽ được hưởng thù lao khi tham gia vào hệ thống, trong khi các đơn vị kinh doanh sẽ phải trả phí giao dịch, mức phí này được dự báo là sẽ thấp hơn so với biểu phí hiện tại của Visa và Mastercard. Tuy nhiên, theo các nguồn tin nắm rõ tiến trình thảo luận, chính cơ chế tính toán khoản thù lao này hiện vẫn là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất trước thềm các cuộc đàm phán với các quốc gia thành viên EU.
Phản ứng của thị trường và giới chính khách
ECB đã đưa ra những đánh giá tích cực về quyết định của ủy ban. "Chúng tôi hoan nghênh việc Ủy ban Kinh tế và Tiền tệ đã thống nhất quan điểm... điều này sẽ giúp duy trì đồng euro tiền mặt như một phương tiện thanh toán hợp pháp, đồng thời thiết lập khung pháp lý cho đồng euro kỹ thuật số", bộ phận báo chí của cơ quan quản lý tuyên bố.
Nghị sĩ Nghị viện Châu Âu người Ý Pasquale Tridico, người dẫn đầu đàm phán về văn bản thay mặt phe "Cánh tả", đã mô tả cuộc bỏ phiếu này là mang tính "lịch sử". "Việc phê chuẩn quy chế về đồng euro kỹ thuật số là một thắng lợi lớn đối với người dân và các doanh nghiệp nhỏ", ông nhấn mạnh.
Cuộc đua CBDC toàn cầu và hướng đi riêng của Mỹ
Châu Âu không phải là cái tên duy nhất đang nỗ lực phát triển tiền kỹ thuật số quốc gia. Trung Quốc hiện đã triển khai đồng nhân dân tệ kỹ thuật số, trong khi Nga cũng có kế hoạch vận hành đầy đủ đồng rúp kỹ thuật số vào tháng 9 năm 2026.
Hoa Kỳ đã lựa chọn một con đường hoàn toàn khác biệt. Tổng thống Donald Trump đã bác bỏ ý tưởng về một đồng đô la kỹ thuật số do Fed phát hành, thay vào đó ông tập trung vào việc phát triển các đồng stablecoin tư nhân. Do đại đa số các tài sản mã hóa này được định giá bằng đô la, những người ủng hộ tin rằng điều này sẽ càng củng cố vị thế quốc tế của đồng tiền Mỹ trong các giao dịch xuyên biên giới.
Dù vậy, các chuyên gia vẫn bỏ ngỏ khả năng vấn đề CBDC tại Mỹ sẽ được xem xét lại. Cựu Chủ tịch Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) Timothy Massad lưu ý trong cuộc phỏng vấn với CoinDesk rằng các cuộc thảo luận tại Washington vẫn đang được duy trì, và đồng đô la kỹ thuật số có thể trở thành điều tất yếu trong tương lai.
Các bước triển khai tiếp theo
Hiện tại, lập trường của Ủy ban Kinh tế và Tiền tệ cần phải được chính thức hóa thông qua một cuộc bỏ phiếu toàn thể tại Strasbourg vào đầu tháng 7 tới. Sau đó, các cuộc thương thảo với 27 quốc gia thành viên EU sẽ chính thức bắt đầu. Các nghị sĩ kỳ vọng sẽ đạt được thỏa thuận cuối cùng vào cuối năm 2026, nhằm đảm bảo tiến độ triển khai hệ thống vào năm 2029 như dự kiến.
