Avrupa Parlamentosu Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi, dijital euronun hayata geçirilmesini resmen onayladı. Bu hamle, artan jeopolitik gerilimler ışığında Avrupa Birliği'nin finansal egemenliğini güçlendirme ve ABD merkezli ödeme altyapılarına olan bağımlılığı azaltma stratejisinin en kritik parçası olarak görülüyor. Yeni dijital para biriminin 2029 yılına kadar kullanıma sunulması hedefleniyor.
Euro bölgesi için bir merkez bankası dijital para birimi (CBDC) oluşturma girişimi, Avrupa'nın stratejik özerkliğini sağlama ihtiyacından kaynaklanıyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) verilerine göre, Euro bölgesindeki tüm banka kartı işlemlerinin %61'i ABD'li ödeme devleri Visa ve Mastercard tarafından gerçekleştiriliyor. Üstelik bu şirketler, bölgedeki neredeyse tüm sınır ötesi kartlı işlemleri kontrolü altında tutuyor.
Birliğin denizaşırı ödeme altyapılarına olan bağımlılığından doğan riskler, finansal egemenlik konusundaki tartışmaları büyük ölçüde hızlandırdı. Dijital euro, Avrupa pazarını koruma yolunda en önemli araçlardan biri olmayı vaat ediyor.
Dijital euro, ECB tarafından ihraç edilen ve desteklenen, merkez bankası parasının dijital bir formu olacak. Bununla birlikte Brüksel, yeni para biriminin nakit paranın veya geleneksel bankacılık hizmetlerinin yerini almayacağını, aksine onları tamamlayacağını özellikle vurguluyor.
Vatandaşlar dijital eurolarını özel bir cüzdanda saklayabilecekler, ancak bu miktar için henüz belirlenmemiş bir saklama limiti uygulanacak. Sistem hem çevrimiçi hem de çevrimdışı ödemeleri destekleyecek şekilde tasarlandı. Gizlilik konusuna ise özel bir önem veriliyor; ECB ödeme verilerine doğrudan erişemeyecek, bu da kullanıcıların merkez bankası tarafından doğrudan kimlik tespitinin yapılmasını engelleyececek.
ECB, temel teknolojik altyapının oluşturulmasını üstlenecek. Vatandaşlara ve işletmelere yönelik doğrudan hizmet sunumu ise ticari bankalar ve ödeme kuruluşları tarafından yürütülecek.
Öneriye göre, finansal kuruluşlar sisteme katıldıkları için teşvik alacak, ticari işletmeler ise işlemler için Visa ve Mastercard'ın mevcut tarifelerinden daha düşük olması beklenen bir komisyon ödeyecek. Ancak müzakerelere yakın kaynaklara göre, bu teşvik mekanizmasının nasıl hesaplanacağı konusu, AB üye devletleriyle yapılacak görüşmeler öncesinde en çok tartışılan başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.
ECB, komitenin kararını olumlu karşıladı. Regülatörün basın servisinden yapılan açıklamada, "Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi'nin tutumunu netleştirmiş olmasını memnuniyetle karşılıyoruz... Bu adım, nakit euronun yasal ödeme aracı statüsünü korurken aynı zamanda dijital euro için gerekli çerçeveyi oluşturacaktır" denildi.
"Sol" grup adına belge için müzakereleri yürüten İtalyan parlamenter Pasquale Tridico, oylamayı "tarihi" bir an olarak nitelendirdi. Tridico, "Dijital euro düzenlemesinin onaylanması, vatandaşlar ve küçük işletmeler için büyük bir zaferdir" ifadesini kullandı.
Devlet destekli dijital para birimleri geliştiren tek bölge Avrupa değil. Çin dijital yuanı halihazırda kullanıma sunarken, Rusya da dijital rublenin tam kapasiteyle faaliyete geçmesini Eylül 2026 için planlıyor.
Amerika Birleşik Devletleri ise tamamen farklı bir yol izlemeyi tercih etti. Başkan Donald Trump, Fed tarafından ihraç edilecek bir dijital dolar fikrini reddederek özel stabil kripto paraların geliştirilmesine odaklandı. Bu tür kripto varlıkların büyük çoğunluğunun dolar endeksli olması nedeniyle, destekçileri bu durumun Amerikan para biriminin sınır ötesi ödemelerdeki uluslararası rolünü daha da güçlendireceğine inanıyor.
Bununla birlikte uzmanlar, CBDC konusunun ABD'de yeniden gündeme gelebileceğini düşünüyor. Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu (CFTC) eski Başkanı Timothy Massad, CoinDesk'e verdiği mülakatta Washington'daki tartışmaların devam ettiğini ve dijital doların zamanla kaçınılmaz hale gelebileceğini belirtti.
Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi'nin aldığı bu pozisyonun, Temmuz ayı başında Strazburg'daki genel kurul oylamasında resmileşmesi gerekiyor. Ardından 27 AB üye ülkesiyle müzakerelere başlanacak. Milletvekilleri, sistemin 2029'da devreye alınması planına sadık kalmak adına 2026 sonuna kadar nihai bir anlaşmaya varmayı hedefliyor.
