De Commissie economische en monetaire zaken van het Europees Parlement heeft de komst van de digitale euro officieel goedgekeurd. Deze stap vormt een essentieel onderdeel van de strategie van de Europese Unie om haar financiële soevereiniteit te versterken en de afhankelijkheid van de Amerikaanse betaalinfrastructuur te verminderen tegen de achtergrond van oplopende geopolitieke spanningen. De lancering van de nieuwe digitale munt wordt rond 2029 verwacht.
De monopoliepositie van Amerikaanse giganten
Het initiatief voor een digitale centralebankmunt (CBDC) voor de eurozone komt voort uit de noodzaak om de strategische autonomie van Europa te waarborgen. Volgens gegevens van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn de Amerikaanse betaalgiganten Visa en Mastercard goed voor 61% van alle bankkaarttransacties in de eurozone. Bovendien hebben deze bedrijven vrijwel alle grensoverschrijdende kaartbetalingen in de regio in handen.
Discussies over financiële soevereiniteit zijn in een stroomversnelling geraakt door de risico's die de afhankelijkheid van het blok van buitenlandse betaalinfrastructuur met zich meebrengt. De digitale euro moet een van de belangrijkste instrumenten worden om de Europese markt te beschermen.
Hoe de digitale euro gaat werken
De digitale euro wordt een digitale vorm van centralebankgeld, uitgegeven en gegarandeerd door de ECB. Brussel benadrukt hierbij dat de nieuwe munt geen vervanging is voor contant geld of traditionele bankdiensten, maar deze juist zal aanvullen.
Burgers kunnen hun digitale euro's bewaren in een speciale portemonnee, al zal er een limiet gelden voor het bedrag dat men mag aanhouden (de exacte hoogte hiervan moet nog worden vastgesteld). Het systeem zal zowel online als offline betalingen ondersteunen. Er is veel aandacht besteed aan privacy: de ECB krijgt geen directe toegang tot betalingsgegevens, waardoor de centrale bank gebruikers niet rechtstreeks kan identificeren.
Infrastructuur en commissies
De ECB is verantwoordelijk voor de bouw van de technologische basisinfrastructuur. De eigenlijke dienstverlening aan burgers en bedrijven zal worden uitgevoerd door commerciële banken en betaalinstellingen.
Volgens het voorstel ontvangen financiële instellingen een vergoeding voor hun deelname aan het systeem, terwijl winkeliers een transactievergoeding betalen die naar verwachting lager uitvalt dan de huidige tarieven van Visa en Mastercard. Bronnen die bekend zijn met de gesprekken melden echter dat juist het berekeningsmechanisme voor deze vergoeding een van de meest omstreden punten blijft in de aanloop naar de onderhandelingen met de EU-lidstaten.
Reacties van de markt en politici
De ECB heeft positief gereageerd op het besluit van de commissie. 'Wij juichen het toe dat de Commissie economische en monetaire zaken haar standpunt heeft bepaald... dit zorgt ervoor dat de euro in contanten een wettig betaalmiddel blijft en legt tegelijkertijd het kader vast voor de digitale euro', aldus de persdienst van de toezichthouder.
Het Italiaanse Europarlementslid Pasquale Tridico, die namens de fractie Links over het document onderhandelde, noemde de stemming 'historisch'. 'De goedkeuring van de verordening over de digitale euro is een grote overwinning voor burgers en het midden- en kleinbedrijf', zo benadrukte hij.
Wereldwijde CBDC-race en de alternatieve weg van de VS
Europa staat niet alleen in de ontwikkeling van digitale staatscurrency's. China heeft de digitale yuan al geïmplementeerd en Rusland is van plan om de digitale roebel in september 2026 volledig operationeel te hebben.
De Verenigde Staten hebben voor een fundamenteel andere koers gekozen. President Donald Trump heeft het idee van een door de Fed uitgegeven digitale dollar verworpen en zet in op de ontwikkeling van private stablecoins. Omdat het merendeel van deze crypto-activa in dollars luidt, geloven voorstanders dat dit de internationale rol van de Amerikaanse munt bij grensoverschrijdende betalingen juist zal versterken.
Toch houden experts de mogelijkheid open dat de discussie over een CBDC in de VS terugkeert. Timothy Massad, voormalig voorzitter van de Commodity Futures Trading Commission (CFTC), merkte in een interview met CoinDesk op dat de discussies in Washington voortduren en dat een digitale dollar op termijn onvermijdelijk zou kunnen blijken.
Vervolgstappen
Het standpunt van de Commissie economische en monetaire zaken moet begin juli formeel worden bekrachtigd tijdens een plenaire stemming in Straatsburg. Daarna starten de onderhandelingen met de 27 EU-lidstaten. De parlementsleden hopen voor het eind van 2026 tot een definitief akkoord te komen, zodat de lancering van het systeem rond de geplande datum in 2029 kan plaatsvinden.
