Vòng hai cuộc bầu cử tổng thống tại Peru vào ngày 7 tháng 6 năm 2026 sẽ diễn ra trong bối cảnh công chúng mất lòng tin sâu sắc vào các thiết chế, nhưng chính những rào cản kinh tế chứ không phải các khẩu hiệu ý thức hệ sẽ định đoạt kết quả cuối cùng. Trong năm năm qua, quốc gia này đã chứng kiến ba lần thay đổi tổng thống giữa nhiệm kỳ, tuy nhiên theo dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Trung ương Peru, xuất khẩu đồng và vàng vẫn đóng góp hơn 60% nguồn thu ngoại tệ. Điều này tạo ra một rào cản mang tính cấu trúc ngăn cản các cuộc cải cách triệt để mà những ứng cử viên đang hứa hẹn.
Lịch sử Peru cho thấy một quy luật nhất quán: sau những giai đoạn chính trị biến động, cử tri thường có xu hướng ủng hộ các ứng cử viên cam kết mang lại sự ổn định cho giới kinh doanh và nhà đầu tư. Một diễn biến tương tự từng xảy ra sau cuộc khủng hoảng năm 2000, khi chiến thắng thuộc về một nhà kỹ trị ôn hòa thay vì một chính trị gia dân túy. Hiện nay, bối cảnh này đang lặp lại: dù tỷ lệ nghèo đói đã tăng lên 27,6% theo số liệu của INEI năm 2024, các tập đoàn khai khoáng vẫn duy trì tầm ảnh hưởng mạnh mẽ đối với nền kinh tế vùng và các nghiệp đoàn.
Các bên liên quan chính — bao gồm giới doanh nghiệp lớn, công đoàn ngành mỏ và giới tinh hoa địa phương — đều gặp nhau ở một điểm chung: họ cần một chính sách thuế ổn định và các hợp đồng được bảo hộ pháp lý. Ngay cả các lực lượng trung tả, dù công khai chỉ trích chủ nghĩa tân tự do, thực tế vẫn phải dựa vào nguồn thu từ xuất khẩu tài nguyên. Sự giao thoa lợi ích ngầm này khiến khả năng một ứng cử viên có khuynh hướng thay đổi cuộc chơi một cách cực đoan giành được quyền lực là rất thấp.
Kịch bản khả thi nhất là chiến thắng của một ứng cử viên ôn hòa, người chủ trương duy trì kỷ luật kinh tế vĩ mô song hành với những thông điệp xã hội chừng mực. Xu hướng này càng rõ nét khi các nhà đầu tư lớn đã bắt đầu chuyển vốn sang những thị trường ổn định hơn ngay từ những dấu hiệu đầu tiên của các lời hứa dân túy. Ở chiều ngược lại, chiến thắng của một ứng cử viên cực đoan chỉ có thể xảy ra nếu giá đồng giảm sâu dưới mức 3,5 USD/pound, hoặc xuất hiện một vụ bê bối chấn động liên quan đến chính quyền đương nhiệm trong vòng ba tháng trước ngày bỏ phiếu.
Chỉ dấu then chốt dự báo cục diện tranh cử ngay từ tháng 4 năm 2026 sẽ là phán quyết của Tòa án Hiến pháp về các ưu đãi thuế dành cho doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Nếu tòa án phê chuẩn hiệu lực của các hợp đồng hiện tại, vị thế của các ứng cử viên ôn hòa sẽ được củng cố vững chắc. Ngược lại, nếu phán quyết đi theo hướng khác, cơ hội cho những phe phái dân túy sẽ tăng lên rõ rệt.
Các nhà quan sát nên tập trung theo dõi phán quyết của tòa án hơn là các buổi tranh luận tranh cử, bởi nó sẽ bộc lộ cán cân quyền lực thực sự giữa các thiết chế nhà nước và lợi ích kinh tế ngay cả trước khi chiến dịch chính thức bắt đầu.
