Peru'da 7 Haziran 2026'da gerçekleşecek cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turu, kurumlara yönelik derin bir hayal kırıklığının gölgesinde yapılacak; ancak sonucu ideolojik sloganlar değil, ekonomik kısıtlamalar belirleyecek. Son beş yılda ülke üç kez erken cumhurbaşkanı değişikliği yaşamış olsa da, Peru Merkez Rezerv Bankası verilerine göre bakır ve altın ihracatı döviz gelirlerinin yüzde 60'ından fazlasını sağlamaya devam ediyor. Bu durum, adayların vaat ettiği radikal reformların önünde yapısal bir engel teşkil ediyor.
Peru tarihsel olarak istikrarlı bir örüntü sergiliyor: Siyasi çalkantı dönemlerinin ardından seçmenler, iş dünyası ve yatırımcılar için öngörülebilirlik vaat eden adaylara yöneliyor. Benzer bir dinamik, bir popülistin değil de ılımlı bir teknokratın zafer kazandığı 2000 yılındaki krizden sonra da gözlemlenmişti. Bugün de benzer bir tablo tekrarlanıyor: INEI'nin 2024 verilerine göre yoksulluk oranı yüzde 27,6'ya yükselmiş olsa da, madencilik şirketleri bölgesel ekonomi ve sendikalar üzerindeki etkisini koruyor.
Büyük iş dünyası, maden sendikaları ve bölgesel elitler gibi kilit aktörler tek bir noktada birleşiyor: Öngörülebilir bir vergi politikası ve sözleşmelerin korunmasına ihtiyaç duyuyorlar. Kamuoyu önünde neoliberalizmi eleştiren merkez sol güçler bile pratikte hammadde ihracatından elde edilen gelirlere bağımlı durumda. Çıkarların bu gizli kesişimi, oyunun kurallarını kökten değiştirebilecek bir adayın iktidara gelme ihtimalini zayıflatıyor.
En muhtemel sonuç, ılımlı bir sosyal söylem eşliğinde makroekonomik disiplini korumayı savunan merkezci bir adayın zaferidir. Büyük yatırımcıların popülist vaatlerin ilk işaretinde sermayelerini daha istikrarlı bölgelere taşımaya başlamış olması da bu senaryoyu destekliyor. Aksine, radikal bir adayın kazanması için ya bakır fiyatlarının libre başına 3,5 doların altına sert bir şekilde düşmesi ya da seçimden üç ay önce mevcut hükümeti sarsacak devasa bir skandalın patlak vermesi gerekir.
Kampanyanın yönünü Nisan 2026 gibi erken bir tarihte gösterecek olan temel gösterge, Anayasa Mahkemesi'nin madencilik şirketlerine yönelik vergi muafiyetleri davasında vereceği karar olacak. Mahkeme mevcut sözleşmeleri onaylarsa, bu durum ılımlı adayların konumunu güçlendirecektir. Aksi takdirde, popülistlerin şansı belirgin şekilde artacaktır.
Gözlemcilerin seçim tartışmalarını değil, asıl bu yargı kararını takip etmesi gerekiyor; zira bu karar, resmi kampanya başlamadan önce kurumlar ile ekonomik çıkarlar arasındaki gerçek güç dengesini ortaya koyacaktır.
