Zaplanowana na 7 czerwca 2026 roku druga tura wyborów prezydenckich w Peru odbędzie się w cieniu głębokiego rozczarowania instytucjami państwowymi, jednak to ograniczenia ekonomiczne, a nie ideologiczne hasła, przesądzą o końcowym wyniku. W ciągu ostatnich pięciu lat kraj ten przeszedł przez trzy przedterminowe zmiany na stanowisku prezydenta, mimo to eksport miedzi i złota wciąż generuje ponad 60 procent wpływów dewizowych, co potwierdzają dane Centralnego Banku Rezerw Peru. Tworzy to strukturalną barierę dla radykalnych reform, które obiecują kandydaci.
Historia Peru ukazuje trwałą prawidłowość: po okresach politycznych turbulencji wyborcy powracają do kandydatów gwarantujących przewidywalność dla biznesu i inwestorów. Podobną dynamikę można było zaobserwować po kryzysie z 2000 roku, kiedy to zwycięstwo odniósł umiarkowany technokrata, a nie populista. Dziś sytuacja się powtarza: według danych INEI za 2024 rok wskaźnik ubóstwa wzrósł do 27,6 procent, niemniej firmy wydobywcze zachowują swój wpływ na regionalną gospodarkę oraz związki zawodowe.
Kluczowi aktorzy – wielki biznes, związki zawodowe górników oraz elity regionalne – są zgodni co do jednego: potrzebują przewidywalnej polityki podatkowej i ochrony kontraktów. Nawet siły lewicowo-centrowe, publicznie krytykujące neoliberalizm, w praktyce pozostają uzależnione od dochodów z eksportu surowców. Ta ukryta zbieżność interesów sprawia, że dojście do władzy kandydata zdolnego do radykalnej zmiany reguł gry jest mało prawdopodobne.
Najbardziej prawdopodobnym rezultatem jest wygrana kandydata umiarkowanego, opowiadającego się za utrzymaniem dyscypliny makroekonomicznej przy jednoczesnym stosowaniu stonowanej retoryki socjalnej. Scenariusz ten wspiera fakt, że wielcy inwestorzy już przy pierwszych sygnałach populistycznych obietnic zaczęli transferować kapitał do stabilniejszych jurysdykcji. Przeciwny wariant – zwycięstwo radykała – wymagałby albo gwałtownego spadku cen miedzi poniżej 3,5 dolara za funt, albo potężnego skandalu z udziałem obecnej władzy na trzy miesiące przed głosowaniem.
Głównym wskaźnikiem, który wyznaczy kierunek kampanii już w kwietniu 2026 roku, będzie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ulg podatkowych dla firm górniczych. Jeśli Trybunał utrzyma w mocy dotychczasowe kontrakty, wzmocni to pozycję umiarkowanych kandydatów. W przeciwnym razie szanse populistów wyraźnie wzrosną.
Obserwatorzy powinni śledzić właśnie ten werdykt sądowy, a nie debaty przedwyborcze: obnaży on rzeczywisty układ sił między instytucjami a interesami gospodarczymi jeszcze przed oficjalnym rozpoczęciem kampanii.
