Vào tháng 9 năm 2026, Gwangju Biennale lần thứ 16 — một trong những triển lãm nghệ thuật đương đại đáng chú ý nhất châu Á — đã khai mạc tại Hàn Quốc. Năm nay, triển lãm mang đến cho người xem một trải nghiệm khác lạ: sống chậm lại.
Biennale diễn ra từ ngày 5 tháng 9 đến ngày 15 tháng 11 tại Gwangju Biennale Exhibition Hall. Giám đốc nghệ thuật là nghệ sĩ và giám tuyển người Singapore Ho Tzu Nyen. Cùng với các giám tuyển Che Kyongfa, Park Gahee và Brian Kuan Wood, ông đã quy tụ 43 nghệ sĩ và nhóm nghệ thuật từ 22 quốc gia.
Đối với một kỳ biennale có quy mô như vậy, số lượng người tham gia có vẻ ít một cách bất ngờ. Và đây chính là một trong những thông điệp chính của kỳ triển lãm lần này. Ho Tzu Nyen đã chủ động cắt giảm số lượng người tham gia so với các kỳ trước. Kết quả là, đây là kỳ Gwangju Biennale có ít nghệ sĩ nhất trong lịch sử. Đồng thời, nhiều tác giả có cơ hội trưng bày cùng lúc nhiều tác phẩm và giới thiệu thực hành nghệ thuật của mình một cách chi tiết hơn nhiều.
Một sự thay đổi quy mô đầy thú vị: ít nghệ sĩ hơn đồng nghĩa với nhiều không gian hơn, nhiều thời gian hơn và sự chú ý dành cho mỗi tác phẩm cũng nhiều hơn.
“Bạn phải thay đổi cuộc đời mình”
Tên gọi của biennale — You Must Change Your Life — được lấy từ câu kết nổi tiếng trong bài thơ “Thân mình cổ đại của Apollo” của Rainer Maria Rilke, viết năm 1908.
Trong bài thơ, Rilke mô tả một bức tượng thân mình Apollo thời cổ đại. Bức tượng không có đầu, nhưng nhân vật trong bài thơ cảm nhận được sự hiện diện mãnh liệt của sự sống trong đó, đến mức cuộc gặp gỡ với tác phẩm kết thúc bằng câu: “Bạn phải thay đổi cuộc đời mình”.
Đối với Ho Tzu Nyen, câu thơ này không phải là một lời kêu gọi có sẵn, mà là điểm khởi đầu cho một cuộc đối thoại về sự thay đổi. Triển lãm không đưa ra cho người xem một câu trả lời duy nhất đúng cho câu hỏi cần phải thay đổi điều gì. Điều quan trọng hơn nhiều là: chuyện gì sẽ xảy ra khi một người được trao đủ thời gian để thực sự quan sát.
Không phải là lướt nhanh sang phòng trưng bày tiếp theo. Không phải là đọc nhãn chú thích rồi đánh dấu tích trong đầu. Mà là nán lại bên tác phẩm, nhận thấy chất liệu, quy mô, âm thanh, phản ứng của chính mình — và có lẽ, quay lại với nó một lần nữa.
Chính sự chú ý đã trở thành một trong những chất liệu chính của kỳ biennale này.
Năm phòng trưng bày — từ phân tử đến vũ trụ
Triển lãm chính được chia thành năm phòng trưng bày. Tên gọi của chúng tạo nên một bản đồ chuyển động độc đáo: từ vật chất và cơ thể con người đến các mối quan hệ, trái đất, vũ trụ và cuối cùng là không khí và âm thanh.
Gallery 1 — Molecules and Me bắt đầu từ quy mô nhỏ nhất.
Tại đây trưng bày tác phẩm Resin Pond của Goldin+Senneby — gần hai tấn nhựa thông được đổ trực tiếp lên sàn nhà. Chất liệu này chiếm lĩnh không gian và thay đổi lộ trình di chuyển của khách tham quan một cách rõ rệt: họ buộc phải đi vòng qua lộ trình quen thuộc. Tác phẩm còn mang chiều kích cá nhân. Nó liên quan đến trải nghiệm của một trong hai thành viên nhóm nghệ sĩ, người đang sống chung với căn bệnh xơ cứng rải rác, và do đó, cuộc đối thoại về vật chất dần chuyển sang cơ thể, sự mong manh và khả năng thích nghi của nó.
Bên cạnh đó xuất hiện những viên đá núi lửa từ đảo Jeju. Chúng như đưa cuộc trò chuyện sang một thang thời gian hoàn toàn khác — nơi sự thay đổi không còn được đo bằng đời người, mà bằng các quá trình địa chất.
Gallery 2 — Bodies and Bonds hướng đến cơ thể và các mối quan hệ giữa con người. Ở đây, sự lặp lại, kỷ luật, sự gần gũi, chăm sóc và căng thẳng nảy sinh bên trong những mối liên hệ giữa người với người đều trở nên quan trọng.
Gallery 3 — Landscapes and Learning mở rộng quy mô đến đất đai, lao động và trải nghiệm tập thể.
Gallery 4 — Cosmos and Change nhìn xa hơn nữa. Giấc mơ, ký ức, tổ tiên và thời gian của hành tinh cho phép hình dung sự thay đổi ở những quy mô vượt xa đời sống con người.
Gallery 5 — Air and Articulations dường như dần giải phóng không gian khỏi tính vật chất. Ở đây, tác phẩm của Jacqueline Kiyomi Gork đặc biệt nổi bật Not Exactly BPM (Variation Rrose) (2026) — một tác phẩm sắp đặt quy mô lớn, kết nối âm thanh, điêu khắc và bản phối techno đa kênh. Không gian gợi nhớ đồng thời đến một cấu trúc kiến trúc và một mê cung, còn âm thanh trở thành một phần vật lý của môi trường xung quanh.
Khi thời gian trở thành một phần của nghệ thuật
Điều này đặc biệt thể hiện rõ trong những tác phẩm không thể nhìn trọn vẹn trong vài phút.
Angela Goh trình diễn Craft (2026) bốn lần mỗi ngày. Trung tâm của tác phẩm là cơ thể con người và những chuyển động nhỏ, lặp đi lặp lại, dần dần biến thành một bố cục vũ đạo hoàn chỉnh.
Ở Sunik Kim, quy mô thời gian gần như trở nên theo nghĩa đen. The Light in the Factory (2026) kéo dài 496 giờ — đúng bằng khoảng thời gian chương trình công cộng của triển lãm chính diễn ra. Tác phẩm gắn với lịch sử lao động công nghiệp và các cuộc đàn áp công nhân, còn âm thanh của nó lan tỏa khắp tòa nhà biennale suốt thời gian triển lãm.
Còn có một cử chỉ thời gian khác — Apologies James T. Hong. Đây gần như là một bản tổng hợp dài mười một tiếng đồng hồ gồm những lời xin lỗi công khai của các nhà lãnh đạo chính trị, được chiếu vào buổi tối lên mặt tiền của tòa nhà.
Những tác phẩm như vậy không thể "khép lại" bằng một cái nhìn. Có thể đến từ đầu và chỉ thấy một mảnh nhỏ. Có thể quay lại sau. Có thể nghe tác phẩm trước khi nhìn thấy nó. Có thể ở bên cạnh nó lâu hơn nhiều so với dự định ban đầu.
Và ở đây xuất hiện một điểm khác biệt quan trọng của Gwangju Biennale lần này: thời gian không còn chỉ là khoảng thời gian tham quan mà trở thành một phần của trải nghiệm nghệ thuật.
Gwangju: sự thay đổi cá nhân và ký ức của thành phố
Ý tưởng này cũng có một bối cảnh đặc biệt. Gwangju Biennale được thành lập vào năm 1995, sau 15 năm kể từ cuộc khởi nghĩa dân chủ ngày 18 tháng 1980, một phần quan trọng bậc nhất trong lịch sử của thành phố. Vì vậy, câu chuyện về những thay đổi ở Gwangju tất yếu tồn tại đồng thời ở cả cấp độ cá nhân lẫn cộng đồng.
Một trong những ví dụ mạnh mẽ nhất là dự án May Mothers House. Đây là một cộng đồng gồm những người phụ nữ có cuộc đời bị ảnh hưởng sâu sắc bởi các sự kiện năm 1980. Từ năm 2022, họ làm việc với nghệ sĩ Joo Hong trong khuôn khổ các xưởng nghệ thuật. Tại biennale, 322 bức tranh được sáng tác trong quá trình này đang được trưng bày.
Ở đây, sự thay đổi mang một quy mô hoàn toàn khác. Nó có thể là cá nhân. Có thể diễn ra trong cơ thể. Có thể được biểu đạt qua chuyển động lặp đi lặp lại hoặc thực hành nghệ thuật. Và cũng có thể dần dần trở thành một phần của ký ức tập thể.
Điều gì còn lại sau triển lãm
You Must Change Your Life nghe như một nhan đề rất dứt khoát. Nhưng bản thân biennale lại tinh tế hơn nhiều so với câu nói ấy.
Nó không giải thích cho người xem rằng cuộc đời họ phải trở thành thế nào sau khi tham quan. Thay vào đó, nó trao tặng thời gian. Thời gian để quan sát chất liệu. Để nghe âm thanh. Để theo dõi một chuyển động lặp đi lặp lại. Để quay lại với tác phẩm mà thoạt đầu thật khó hiểu.
Theo nghĩa đó, những thay đổi ở Gwangju Biennale không chỉ diễn ra trong nội dung của các tác phẩm. Chúng được đặt sẵn trong chính cách tổ chức triển lãm: ở số lượng người tham gia ít hơn, ở khả năng dành nhiều thời gian hơn cho nghệ thuật, và ở những tác phẩm dần dần bộc lộ theo thời gian.
Và có lẽ chính vì thế mà câu hỏi chính của biennale này ngày hôm nay vang lên đặc biệt chính xác.
Chúng ta có thể nhìn thấy gì khi sự chú ý trở nên tập trung hơn?
Gwangju Biennale 2026 trả lời câu hỏi ấy không phải bằng một tác phẩm hay một khái niệm duy nhất. Nó trả lời bằng chính nhịp điệu của triển lãm. Ít vội vã hơn. Nhiều thời gian hơn bên cạnh nghệ thuật. Nhiều không gian hơn cho sự thay đổi.
