Trên vùng núi Nagaland, một loài cỏ dại đang trở thành trợ thủ của y học. Loài Mikania micrantha xâm lấn, được người dân nơi đây gọi là "dặm một phút" vì tốc độ sinh trưởng chóng mặt, từ lâu đã đe dọa các hệ sinh thái bản địa. Nhưng các nhà khoa học của Đại học Nagaland, phối hợp với Trường Cao đẳng Fazl Ali, đã tìm ra một cách bất ngờ để biến kẻ gây hại thành đồng minh: dùng lá của cây này để tổng hợp các hạt nano bạc có đặc tính chống ung thư và kháng khuẩn rõ rệt.
Chìa khóa nằm ở các nguyên lý của hóa học xanh. Dịch chiết nước từ lá cây khử các ion bạc, tạo thành những hạt nano ổn định có kích thước 12–47 nanomet mà không cần một chất phản ứng độc hại nào, vốn là điều thường thấy trong tổng hợp công nghiệp. Những hạt thu được vẫn giữ được hoạt tính ngay cả khi bị đun nóng và chịu được tới sáu chu kỳ tái sử dụng, thể hiện độ bền xúc tác đáng kinh ngạc.
Giá trị thực tiễn thể hiện ở tốc độ tổng hợp. Các hạt nano đóng vai trò chất xúc tác hiệu quả cho việc tổng hợp imidazole — những khối xây dựng then chốt của vô số phân tử dược phẩm. Phản ứng mà thông thường cần hàng giờ đồng hồ và những dung môi ăn mòn, nay chỉ hoàn tất trong vỏn vẹn 30–180 giây. Điều này không chỉ có nghĩa là tốc độ, mà còn là độ tinh khiết: ít chất thải hơn, ít ô nhiễm hơn, chi phí thấp hơn.
Tiềm năng y học đã được kiểm chứng trên các vi sinh vật. Các hạt nano ức chế sự phát triển của Staphylococcus aureus, Yersinia pestis và những vi khuẩn gây bệnh khác. Hiệu quả có được nhờ sự cộng hưởng: các ion bạc tiêu diệt tế bào, còn những hợp chất thực vật còn lưu lại trên bề mặt hạt nano thì tăng cường tác dụng.
Những kết quả hứa hẹn nhất là trên các tế bào ung thư đại tràng (Caco-2). Nồng độ ức chế bán tối đa của các hạt nano là 36,17 microgam trên mililit — thấp hơn gần hai lần so với dịch chiết ban đầu của cây (72,15 mcg/ml). Điều này cho thấy các hạt nano tăng cường hiệu ứng gây độc tế bào, khiến các tế bào ung thư chết đi. Các kết quả mở ra một hướng đi mới trong nghiên cứu ung thư.
Công trình đã được công bố trên một tạp chí uy tín và nhận được sự hỗ trợ của các quỹ khoa học quốc gia Ấn Độ. Các tác giả nhấn mạnh khả năng mở rộng quy mô thực tiễn của phương pháp. Ở những quốc gia nơi M. micrantha phủ kín đất canh tác và các đồn điền, loài cỏ mà hiện nay người ta phải tốn kém để tiêu diệt, nay có thể được hướng tới một mục đích hữu ích hơn — phát triển các loại thuốc mới và các chất kháng khuẩn.
