In de bergen van Nagaland wordt een onkruid een bondgenoot van de geneeskunde. De invasieve Mikania micrantha, die hier vanwege haar snelle groei ‘mijl per minuut’ wordt genoemd, bedreigt al lang de plaatselijke ecosystemen. Maar wetenschappers van de Universiteit van Nagaland hebben in samenwerking met het Fazl Ali College een onverwachte manier gevonden om de indringer tot bondgenoot te maken: de bladeren van de plant gebruiken voor de synthese van zilveren nanodeeltjes met uitgesproken antikanker- en antibacteriële eigenschappen.
De sleutel ligt in de principes van de groene chemie. Het waterige extract van de bladeren reduceert zilverionen en vormt stabiele nanodeeltjes van 12–47 nanometer, zonder ook maar één toxisch reagens dat bij industriële synthese gebruikelijk is. De verkregen deeltjes behouden hun activiteit zelfs bij verhitting en doorstaan tot zes hergebruikcycli, wat een opmerkelijke katalytische stabiliteit aantoont.
De praktische waarde blijkt uit de snelheid van de synthese. De nanodeeltjes dienen als een doeltreffende katalysator voor de synthese van imidazolen — essentiële bouwstenen van talrijke geneeskrachtige moleculen. De reactie, die gewoonlijk uren en agressieve oplosmiddelen vergt, is in slechts 30–180 seconden voltooid. Dat betekent niet alleen snelheid, maar ook zuiverheid: minder afval, minder vervuiling, lagere kosten.
Het medische potentieel werd op micro-organismen getest. De nanodeeltjes remden de groei van Staphylococcus aureus, Yersinia pestis en andere ziekteverwekkende bacteriën. Het effect berust op synergie: zilverionen vernietigen de cellen, en de plantaardige verbindingen die op het oppervlak van de deeltjes achterblijven, versterken de werking.
De meest veelbelovende resultaten werden behaald op darmkankercellen (Caco-2). De halfmaximale remmende concentratie van de nanodeeltjes bedroeg 36,17 microgram per milliliter — bijna twee keer lager dan die van het oorspronkelijke plantenextract (72,15 µg/ml). Dit wijst erop dat de nanodeeltjes het cytotoxische effect versterken en de kankercellen doen afsterven. De resultaten openen een nieuwe richting in het oncologisch onderzoek.
Het werk is gepubliceerd in een gezaghebbend tijdschrift en kreeg steun van nationale wetenschapsfondsen van India. De auteurs benadrukken de praktische schaalbaarheid van de methode. In landen waar M. micrantha akkerland en plantages overwoekert, kan het gras, dat nu duur moet worden bestreden, nu voor een nuttiger doel worden ingezet — de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen en antimicrobiële middelen.
