Trong một lần đi dạo qua Nghĩa trang East Lawn tại Ithaca, Rachel Fordyce, một kỹ thuật viên phòng thí nghiệm tại Đại học Cornell, đã vô cùng kinh ngạc khi chứng kiến một lượng lớn ong rừng chui lên từ lòng đất. Ngay lập tức, cô đã thu thập một vài mẫu vật để mang về cho giáo sư côn trùng học Bryan Danforth, người giám sát trực tiếp của mình. Quan sát tình cờ này đã trở thành khởi đầu cho một công trình nghiên cứu khoa học chính thức đầy thú vị.
Các nhà nghiên cứu sau đó đã phát hiện ra rằng nghĩa trang này tọa lạc ngay trên một trong những quần thể ong đào đất lớn nhất từng được ghi nhận trong lịch sử. Loài ong này có tên khoa học là Andrena regularis, hay còn được gọi với cái tên thông dụng là ong đào đất thông thường.
Dựa trên các số liệu thống kê, quần thể này có trung bình khoảng 5,5 triệu cá thể, với phạm vi dao động từ 3 đến 8 triệu con, sinh sống tập trung trên diện tích chỉ 1,5 mẫu Anh (tương đương khoảng 0,6 ha). Quy mô dân số này được đánh giá là tương đương với năng suất của hơn 200 tổ ong mật thương mại cộng lại.
Vậy tại sao loài ong này lại lựa chọn địa điểm này để định cư lâu dài? Các chuyên gia đã chỉ ra ba yếu tố then chốt giúp nghĩa trang trở thành môi trường sống lý tưởng:
- Môi trường đất không bị xáo trộn: Là một nghĩa trang lâu đời, nền đất tại đây hiếm khi bị cày xới, đào bới hay xây dựng công trình, tạo điều kiện hoàn hảo cho các thế hệ ong duy trì tổ qua nhiều năm.
- Điều kiện thổ nhưỡng tối ưu: Lớp đất tại đây rất tơi xốp, nhiều cát và có khả năng thoát nước tốt, cho phép ong đào các hang riêng lẻ sâu từ 30 đến 50 cm.
- Sự an toàn tuyệt đối: Khu vực này hầu như không có sự cạnh tranh từ các loài khác và hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi các loại thuốc trừ sâu hóa học.
Các nhà khoa học tin rằng cộng đồng ong này đã tồn tại ít nhất 100 năm, với những ghi chép đầu tiên về sự xuất hiện của chúng tại địa điểm này từ năm 1935. Đây được xem là một trong những quần thể ong lâu đời nhất và có quy mô lớn nhất từng được biết đến.
Về đặc điểm sinh học, Andrena regularis không tạo thành một siêu thuộc địa có tính xã hội cao như ong mật. Thay vào đó, chúng là loài ong đơn độc, nơi mỗi con cái tự đào hang, đẻ trứng và nuôi dưỡng con non một cách độc lập. Chúng chỉ đơn giản là chọn cùng một vị trí để cùng chung sống, tạo nên một làng ong khổng lồ với hàng triệu tổ riêng biệt.
Loài ong này đóng vai trò là những sinh vật thụ phấn cực kỳ hiệu quả, đặc biệt là đối với cây táo và các loại cây ăn quả khác trong khu vực. Hiệu suất làm việc của chúng được đánh giá là không hề thua kém hàng trăm tổ ong mật được nuôi dưỡng chuyên nghiệp.
Một điểm đáng lưu ý là chúng rất hiền lành và không gây nguy hiểm cho con người. Vì không có nhiệm vụ bảo vệ tổ chung chứa mật như ong mật, chúng không có bản năng hung dữ hay tấn công những người xung quanh.
Lý do khiến quần thể khổng lồ này không bị phát hiện trong suốt nhiều thập kỷ nằm ở chu kỳ hoạt động đặc thù của chúng. Những con ong này chỉ xuất hiện trên mặt đất trong vài tuần ngắn ngủi vào mỗi mùa xuân, thường là vào tháng 4 và tháng 5. Trong phần lớn thời gian còn lại của năm, chúng hoàn toàn ẩn mình dưới lòng đất.
Bên cạnh đó, nghĩa trang vốn là nơi yên tĩnh và ít người đi lại trên các thảm cỏ, khiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của hàng triệu con ong vào mỗi mùa xuân dễ dàng bị bỏ qua. Câu chuyện này là minh chứng rõ nét cho tầm quan trọng của việc bảo tồn các mảnh đất tự nhiên đối với đa dạng sinh học, ngay cả trong lòng đô thị.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng bất kỳ hành động nào như trải nhựa mặt đường hoặc thay đổi cấu trúc cảnh quan tại đây đều có thể dẫn đến sự biến mất của hàng triệu loài thụ phấn quan trọng chỉ trong một mùa duy nhất, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái địa phương.
Loài ong này sở hữu một đặc tính sinh học hiếm có: chúng trú đông dưới lòng đất khi đã phát triển thành cá thể trưởng thành hoàn thiện. Khi nhiệt độ không khí vào tháng 4 đạt mức ổn định khoảng 21 độ C, hàng triệu con côn trùng sẽ đồng loạt đào hầm để chui lên mặt đất.
Những con đực thường sẽ xuất hiện trước, tạo thành những đàn giao phối bay lượn ngay phía trên các bia mộ để chờ đợi con cái. Cảnh tượng thiên nhiên kỳ thú này diễn ra hoàn toàn trùng khớp với thời điểm nở rộ của hoa táo, tạo nên một chu kỳ sinh học hoàn hảo.
Giáo sư Bryan Danforth đã cảnh báo trong một thông cáo từ Đại học Cornell rằng nếu chúng ta không biết trân trọng và bảo vệ những địa điểm như thế này, chúng ta có thể mất đi 5,5 triệu loài thụ phấn hoang dã thiết yếu, vốn đóng vai trò quan trọng đối với an ninh lương thực của cả khu vực.
Trong suốt 90 năm qua, 5,5 triệu con ong đã âm thầm phát triển mạnh mẽ ngay bên dưới nghĩa trang. Trong khi các thế hệ con người sinh ra và nằm xuống phía trên, một thế giới vô hình đầy sức sống vẫn luôn vận động không ngừng ngay dưới chân họ.
Khám phá này đóng vai trò như một ẩn dụ về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Chúng ta thường có xu hướng bỏ qua những điều kỳ diệu tồn tại ngay dưới chân mình và lầm tưởng rằng mình đã hiểu hết về thế giới xung quanh, trong khi thực tế vẫn còn rất nhiều bí mật chưa được giải mã.
Lần tới khi bạn đi ngang qua một nghĩa trang cũ, hãy thử quan sát kỹ hơn mặt đất dưới chân mình. Có thể cả một vũ trụ sinh học đang ẩn giấu ngay dưới từng bước chân của bạn mà bạn chưa từng hay biết.
Hiện nay, Rachel Fordyce vẫn tiếp tục đỗ xe tại chính nghĩa trang đó mỗi ngày. Cô hiểu rằng đôi khi những khám phá phi thường nhất không nằm ở đâu xa xôi mà luôn chờ đợi chúng ta trên những cung đường quen thuộc nhất, miễn là chúng ta biết cách nhìn xuống và quan sát.
