27 Eylül 2026'da Aleksandar Vučić, Belgrad'daki cumhurbaşkanlığı binasının önünde istifa metnini okudu. Binanın önünde toplanan destekçilerine «Bugün ayrıldığım gün» dedi. Bundan birkaç dakika önce, aralarında protestoların 23 sanığının da bulunduğu 49 kişi için af çıkardığını duyurdu.
Bu karar, Vučić'in 2027 ortasında dolması gereken ikinci ve son cumhurbaşkanlığı dönemini sona erdiriyor. Anayasa üçüncü dönemi yasakladığı için istifa, başbakanlık koltuğuna giden yolu açıyor. Parlamento seçimleri 25 Ekim'e alındı ve Vučić, Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) «Birleşik Sırbistan» adlı listesinin başına geçecek. Parlamento Başkanı Ana Brnabić, devlet başkanlığı için aralık sonuna kadar yapılacak yeni seçimlere kadar geçici cumhurbaşkanı olacak.
Bundan 18 ay önce Vučić yakında istifa edeceği konusunda uyarıda bulunmuştu. Haziran 2026'da bir destekçi mitinginde yalnızca «birkaç hafta daha» cumhurbaşkanı kalacağını söyledi. Yine o dönemde, Kasım 2024'te Novi Sad'daki tren istasyonunda bir saçağın çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan kitlesel öğrenci protestolarının gölgesinde erken seçim ilan etti.
Ağırlıklı olarak öğrenciler tarafından örgütlenen protestolar, Vučić için on yılı aşkın süredir en ciddi meydan okuma oldu. Muhalefet ve insan hakları savunucuları iktidarı yolsuzlukla ve inşaattaki ihmalcilikle suçluyor. Vučić ve partisi suçlamaları reddediyor, ancak sokaktaki baskı azalmıyor.
Vučić daha önce de kontrolü elinde tutarak görevlerini birçok kez değiştirdi: başbakanlıktan cumhurbaşkanlığına, şimdi de yeniden başbakanlığa. Her seferinde halkın iradesine ve «Sırbistan'ı koruma» gereğine sığındı. 2026'daki istifa da aynı mantığa uyuyor: anayasal sınırlamalar ve sokak baskısı onu koltuğunu değiştirmeye zorladı, ama iktidarı bırakmaya değil.
Vučić'i iten güçler açık. Kısa vadeli olan: seçimlere kadar etkisini korumak. Orta vadeli olan: muhalefetin iktidara gelmesini engellemek. Gizli olan: üçüncü cumhurbaşkanlığı dönemi yasağına rağmen partide ve ülkede kilit figür olarak kalmak. «Sırbistan'ın koruyucusu» imajı, belgelenmiş pratikle çelişiyor: erken seçimler, koalisyonlar ve aflar iktidarı pekiştirmek için kullanılıyor.
Kralı kurtarmak için vezirini feda etmek zorunda kalan bir satranç oyuncusu gibi Vučić, başka bir rolde iktidarda kalabilmek uğruna cumhurbaşkanlığı koltuğunu feda ediyor. Hamle zorunlu görünüyor, ama konumunu korumaya yönelik hesaplanmış bir hamle.
Bu adım, iktidarı uzun süre elinde tutan liderlerin, biçimsel sınırlamalar ile toplumsal baskı aynı noktada buluştuğunda kuralları kendilerine nasıl uyarladığını gösteriyor. Sırbistan için bu, kurumların yenilenmesi değil, kurumlar üzerindeki kontrol mücadelesinin sürmesi anlamına geliyor.
