Mañón'daki O Barqueiro kütüphanesinde masanın üzerinde, geçen yaz toplanmış, küçük, hafif kahverengi benekli «fabas do país» fasulyesi tohumlarının bulunduğu kâğıt zarflar duruyor. Bunları veren kadın, annesinin en iri baklaları tam da bu çeşit için nasıl ayırdığını hatırlıyor, çünkü uzun süre kısık ateşte kaynatıldıktan sonra yoğun, neredeyse cevizimsi tadı yalnızca o veriyor.
Küçük tarlaların, asitli toprakların ve sık yağmurların diyarı Galiçya, yüzyıllar boyunca kendi çeşitlerini tam da böyle eller sayesinde korudu. Buradaki iklim, kitlesel melezlerin yerel çeşitler kadar açılıp gelişmesine izin vermiyor: serin yaz ve nemli hava tohumları mantarlara karşı daha dayanıklı, tadı ise daha yoğun kılıyor. «Fabas do país» ya da yerel biberler başka bölgelerde tekrarlanmıyor, çünkü onların belirli yamaçlara ve rüzgârlara uyumu kuşaktan kuşağa aktarıldı.
Tecelás da Terra projesinin arkasında üç kadın var: Avezar'dan Tania Merelas Iglesias ile AtalaiAS kooperatifinden Rafaela Teijeiro Veiga ve Noelia Darriba García. Sosyal pedagoji ve ekofeminizmden geliyorlar, ama tohumlarda kırsal Galiçya kadınlarına bilgi bekçiliğinin tarihsel rolünü geri vermenin bir yolunu gördüler. Proje 2025 yılında Luisa Villalta ödülünü aldı ve ilk tohum kütüphanelerini tam da Mañón, Cedeira ve Betanzos'ta açmaya başladı.
Bu kütüphanelerde kitap alınmaz — tohum alınır. Kişi bir zarf götürür, kendi parseline eker ve sonbaharda hasadın bir bölümünü geri getirir. Böylece yalnızca çeşitler değil, endüstriyel tarımın giderek kopardığı insanlarla toprak arasındaki bağ da korunur. Şu anda bile, gençlerin köylerden göçü yüzünden yok olan nadir baklagiller ve aromatik otlar dahil otuzdan fazla yerel tür dolaşımdadır.
Bugün proje aynı anda birkaç tehditle mücadele ediyor: transgenik ürünlerin yayılması, eski bilgilerin kaybı ve alışılmış ekim döngülerini değiştiren iklim kaymaları. Kadınlar «ekici kadınlar çemberleri» düzenliyor — yalnızca tohumları değil, hiçbir ders kitabında yazılı olmayan bakım yöntemlerini de paylaştıkları buluşmalar. Bu bir nostalji değil, küçük bir bölgenin gıda egemenliğini güçlendirmenin pratik bir yolu.
İlk kütüphaneler O Barqueiro, Cedeira ve Betanzos belediye kütüphanelerinde çoktan çalışıyor. Üyelik kartı olmadan gelmek mümkün: kendi tohumlarınızı getirmeniz ya da yalnızca yerel kadınların her zarfın hikâyesini nasıl anlattığını dinlemeniz yeterli. En iyi zaman, yeni sezon öncesi takasın başladığı ilkbahar.
Böyle her zarfta yalnızca bir sebze yetiştirme olanağı değil, tohumların elden ele aktarımı kesilirse yok olacak bütün bir tatlar ve anılar zinciri saklıdır.
