In de bibliotheek van O Barqueiro in Mañón liggen op tafel papieren zakjes met zaden van de «fabas do país»-boon — klein, met een lichte bruine spikkeling, vorige zomer verzameld. De vrouw die ze weggeeft, herinnert zich hoe haar moeder de grootste peulen juist voor dit ras uitkoos, omdat alleen dat ras na lang sudderen op een zacht vuur een volle, bijna nootachtige smaak geeft.
Galicië — een land van kleine akkers, zure bodems en veelvuldige regen — heeft zijn rassen eeuwenlang juist dankzij zulke handen bewaard. Het klimaat laat massale hybriden hier niet zo tot hun recht komen als de inheemse rassen: de koele zomer en de vochtige lucht maken de zaden weerbaarder tegen schimmels en de smaak voller. De «fabas do país» of de plaatselijke paprika's komen in andere streken niet in dezelfde vorm terug, omdat hun aanpassing aan bepaalde hellingen en winden van generatie op generatie is doorgegeven.
Achter het project Tecelás da Terra staan drie vrouwen: Tania Merelas Iglesias uit Avezar en Rafaela Teijeiro Veiga met Noelia Darriba García uit de coöperatie AtalaiAS. Ze komen uit de sociale pedagogiek en het ecofeminisme, maar zagen in zaden een manier om de vrouwen van het platteland van Galicië hun historische rol als hoedsters van kennis terug te geven. Het project ontving de Luisa Villalta-prijs in 2025 en begon de eerste zaadbibliotheken juist in Mañón, Cedeira en Betanzos te openen.
In deze bibliotheken leent men geen boeken — men leent zaden. Iemand neemt een zakje mee, zaait het op zijn eigen stuk grond en geeft in het najaar een deel van de oogst terug. Zo blijven niet alleen de rassen bewaard, maar ook de band tussen mensen en land, die de industriële landbouw geleidelijk verscheurt. Nu al zijn meer dan dertig plaatselijke soorten in omloop, waaronder zeldzame bonen en kruiden die verdwijnen doordat jongeren de dorpen verlaten.
Vandaag strijdt het project tegelijk tegen verschillende bedreigingen: de verspreiding van transgene gewassen, het verlies van oude kennis en klimaatverschuivingen die de vertrouwde zaai cycli veranderen. De vrouwen houden «kringen van zaaiers» — bijeenkomsten waar ze niet alleen zaden delen, maar ook verzorgingstechnieken die in geen enkel leerboek staan. Dat is geen nostalgie, maar een praktische manier om de voedselsoevereiniteit van een klein gebied te versterken.
De eerste bibliotheken zijn al actief in de gemeentebibliotheken van O Barqueiro, Cedeira en Betanzos. Je kunt langskomen zonder lidmaatschapskaart: het volstaat je eigen zaden mee te brengen of gewoon te luisteren naar hoe de plaatselijke vrouwen het verhaal van elk zakje vertellen. De beste tijd is het voorjaar, wanneer de uitwisseling vóór het nieuwe seizoen begint.
In elk van die zakjes schuilt niet zomaar de mogelijkheid om een groente te kweken, maar een hele keten van smaken en herinneringen die verdwijnen als de overdracht van zaden van hand tot hand wordt verbroken.
