Zgodnie z obszernym badaniem przeprowadzonym przez Narodowy Uniwersytet Yang Ming Chiao Tung i jego partnerów, osoby starsze, których ogólna sprawność fizyczna plasuje się w najlepszych 20 procentach, są obarczone o 61 procent niższym ryzykiem śmierci w porównaniu z tymi, którzy mają najniższe wyniki. Praca, opublikowana w czasopiśmie JAMA Network, objęła ponad dziesięć tysięcy osób w wieku powyżej 65 lat i trwała siedem lat.
Naukowcy z trzech tajwańskich uczelni zastosowali serię testów funkcjonalnych: unoszenie nóg w miejscu, wstawanie z krzesła, pochylanie się do przodu w pozycji siedzącej, stanie na jednej nodze z otwartymi oczami oraz test „wstań i idź”. Zadania te oceniały wytrzymałość serca i płuc, siłę mięśni, elastyczność, równowagę i zwinność – czyli cechy, które bezpośrednio wpływają na codzienne życie.
Związek między wynikami testów a ryzykiem śmierci utrzymywał się nawet po uwzględnieniu wieku, płci, statusu społecznego i obecności chorób przewlekłych. Ryzyko to znacząco zmniejszało się szczególnie u osób, które lepiej radziły sobie z równowagą, zwinnością i siłą kończyn dolnych – w ich przypadku wskaźniki spadły o ponad 50 procent. Badacze podkreślają, że zdolność do samodzielnego wstawania i stabilnego chodzenia jest kluczowa nie tylko dla komfortu, ale również dla zapobiegania upadkom i złamaniom.
Co ciekawe, zależność okazała się nieliniowa. Największy wzrost korzyści zaobserwowano przy przejściu z niskiego poziomu sprawności fizycznej do średniego. Dalsze doskonalenie do poziomu elitarnego przynosiło już mniejszy dodatkowy efekt. Oznacza to, że osoby starsze nie muszą stawać się sportowcami – wystarczy zacząć się ruszać i stopniowo wzmacniać mięśnie, równowagę oraz koordynację.
Liang Li-lin, zastępca dyrektora Instytutu Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Yang Ming Chiao Tung, zauważył, że nawet jeśli początkowa forma była słaba, regularne zwiększanie aktywności przynosi odczuwalne korzyści. Według niego ważne jest ocenianie nie tylko chorób, ale także „rezerwy fizjologicznej” – czyli tego, na ile człowiek jest jeszcze zdolny do wykonywania zwykłych czynności.
Sprawność fizyczna w tym badaniu stanowi integralny wskaźnik zdrowia: odzwierciedla zarówno obciążenie chorobami, tempo starzenia się, jak i rzeczywistą zdolność do samodzielnego życia. Liang Li-lin podkreśla, że osobom starszym wystarczy zachowanie zdolności wstawania, stabilnego stania i chodzenia – każdy dodatkowy krok i ruch przybliżają ich do dłuższego i bardziej aktywnego życia.
Wyniki badania potwierdzają, że koncentracja na przygotowaniu funkcjonalnym dostarcza praktycznego narzędzia do oceny i poprawy zdrowia w starszym wieku. Naukowcy zauważają, że takie testy są proste, nie wymagają skomplikowanego sprzętu i mogą być stosowane w zwykłej praktyce klinicznej.
Tym samym, utrzymanie zdolności do wstawania, zachowania równowagi i chodzenia pozostaje jednym z najbardziej dostępnych sposobów na zmniejszenie ryzyka przedwczesnej śmierci u osób starszych.
