In het zuiden van Turkije, op de plaats van de antieke stad Antiochië ad Cragum, onderging een klein Romeins badhuis uit het einde van de 2e — het begin van de 3e eeuw n. Chr. een onverwachte transformatie. In plaats van een monument van luxe te blijven met marmeren wanden, mozaïeken en beschilderde gewelven, veranderde het in een groot productiecomplex voor de vervaardiging van wijn en olijfolie.
Archeologen onder leiding van Emlyn Dodd en L. Rodríguez ontdekten in het "Kleine Bad" buiten de hoofdpoort van de stad stenen persen, een olijfmolen, kanalen voor de afvoer van vloeistof en grote kuipen. Een daarvan, omgebouwd uit een voormalig koud bassin, bevatte ongeveer 2900 liter — tweemaal zoveel als een vergelijkbare container op een andere wijnmakerij in dezelfde nederzetting.
De verbouwing vond plaats in de laat-Romeinse tijd, ongeveer tussen de vierde en de zevende eeuw. De noordelijke helft van het gebouw werd volledig heringericht: mozaïekvloeren werden gedeeltelijk verwoest om apparatuur te installeren, en watervoorzieningssystemen werden aangepast voor het opvangen van sap en olie. Onderzoekers merken op dat dit het grootste tot nu toe bekende landbouwcomplex binnen de stadsmuren van Antiochië is.
Vergelijkbare voorbeelden van het herbestemmen van monumentale gebouwen komen ook in andere regio's van het Middellandse Zeegebied voor. In de late oudheid kregen steden te maken met bevolkingsafname en veranderende economische prioriteiten, waardoor bewoners de voorkeur gaven aan het gebruik van reeds bestaande stevige muren en vloeren in plaats van nieuwe bouwwerken vanaf nul te bouwen.
Interessant is dat in hetzelfde Antiochië eerder afzonderlijke wijnmakerijen en oliepersen zijn gevonden, maar gecombineerde productie in één gebouw is een zeldzaamheid voor de regio. De omvang van de kuipen en de aanwezigheid van gespecialiseerde apparatuur wijzen op een aanzienlijke schaal, hoewel de exacte productiecijfers voorlopig benaderend blijven.
De transformatie van een badhuis in een fabriek laat zien hoe gemeenschappen in de late oudheid de geërfde infrastructuur aanpasten aan nieuwe behoeften. In plaats van een kostbaar bouwwerk te laten verkommeren, werd het herbestemd voor de productie van goederen die zowel in lokale consumptie als in mogelijke handel voorzagen.
Dergelijke vondsten herinneren eraan: zelfs de stevigste bouwwerken uit het verleden blijven dienstdoen, zolang mensen er een nieuw gebruik voor vinden dat aansluit bij de huidige omstandigheden.
