Onder water, ten zuiden van Tasmanië, is er een plek van een enorme ontmoeting. Op een diepte van ongeveer een kilometer verzamelen palingen zich bij de onderzeese berg Patience. Hun kronkelende lichamen vullen de waterkolom — en nu hebben wetenschappers de omvang van deze levende beweging kunnen inschatten.
Op het hoogtepunt van de seizoensgebonden samenkomst kunnen hier ongeveer 2,8 miljoen palingen Diastobranchus capensisaanwezig zijn. Dit is een berekende schatting van het team onder leiding van Ben Scoulding van de Australische wetenschappelijke organisatie CSIRO.
De berg waar de paden samenkomen
Het uitzonderlijke aantal palingen bij Patience was al lang bekend. Vissers troffen ze hier al aan het einde van de vorige eeuw aan, en in 2007 liet een onderwatercamera de samenkomst in al haar zeggingskracht zien.
Een nieuw onderzoek maakte het mogelijk om van indrukwekkende beelden over te stappen op een kwantitatieve schatting.
Het bleek dat de vissen in de grootste onderzochte samenkomst een ruimte besloegen van ongeveer drie kilometer lang, twee kilometer breed en tot 150 meter boven de bodem. Daarbij veranderde de samenstelling van de gemeenschap: bij de berg verzamelen zich zowel palingen als Atlantische keizersvissen — Hoplostethus atlanticus.
De diepte, die vanaf het oppervlak homogeen lijkt, heeft haar eigen geografie van ontmoetingen.
Hoe geluid het onzichtbare meetbaar maakte
Miljoenen vissen afzonderlijk tellen is onmogelijk. Daarom combineerden de onderzoekers hydroakoestiek en onderwateropnamen.
Een wetenschappelijke echosounder zond geluidspulsen uit en registreerde de weerkaatste signalen. Daarmee kan de verdeling van vissen in de waterkolom worden ingeschat. Eén echo is echter niet genoeg: verschillende soorten kunnen zich naast elkaar bevinden en aan het gezamenlijke signaal bijdragen.
Onderwatercamera's maakten het mogelijk om te controleren wie er precies voor de apparatuur verscheen. Door de beelden te vergelijken met de akoestische metingen, schatte het team het aandeel palingen en de omvang van hun samenkomst.
Zo maakte geluid meetbaar wat het menselijk oog niet in zijn geheel kan omvatten. De camera toonde afzonderlijke dieren, terwijl de hydroakoestiek het ruimtelijke patroon van de grote samenkomst onthulde.
Misschien zet het geslacht zich hier voort
De meest waarschijnlijke verklaring voor de samenkomst houdt verband met de voortplanting. Bij de onderzochte vrouwtjes werden ontwikkelde eitjes aangetroffen; ook de lege magen passen bij de veronderstelling dat ze zich voorbereiden op het paaien.
Maar een belangrijk deel van het verhaal blijft open: wetenschappers hebben nog niet precies vastgesteld wanneer en waar het paaien zelf plaatsvindt.
Ook iets anders is onduidelijk — waarom de palingen juist Patience kiezen, hoewel er in de buurt andere onderzeese bergen met vergelijkbare algemene kenmerken zijn. Mogelijk spelen de ligging van de berg en de eigenschappen van het omringende water een rol, maar een definitief antwoord is er nog niet.
Hier is het bijzonder interessant om kennis en raadsel van elkaar te onderscheiden. De omvang van de samenkomst kon al worden ingeschat. De oorzaken van haar opmerkelijke bestendigheid moeten nog worden begrepen.
De ontmoetingsplaats wordt een observatiepunt
Patience ligt in het mariene park Huon. Doordat onderzoekers naar dit gebied kunnen terugkeren, kunnen ze waarnemingen uit verschillende jaren vergelijken en de toestand van de gemeenschap volgen.
In de nieuwe schatting van de aantallen is juist dit perspectief belangrijk: ze biedt een ijkpunt waarmee toekomstige gegevens kunnen worden vergeleken. Achter het ene indrukwekkende aantal begint langdurig werk — om de routes van de dieren te leren kennen, de bijzonderheden van hun levenscyclus en de voorwaarden die nodig zijn om die voort te zetten.
Waar heeft de oceaan ons vandaag aan herinnerd?
Elke paling heeft een eigen leven en een eigen weg. In een bepaalde periode komen die wegen samen bij één onderzeese berg en ontstaat een verschijnsel van enorme omvang.
Het onderzoek laat zien hoe nauw een afzonderlijke vorm verbonden is met plaats, tijd en het omringende leven. Geen enkel beeld omvat het hele tafereel. Het ontvouwt zich geleidelijk door talloze waarnemingen, metingen en menselijke nieuwsgierigheid.
En daarin schuilt een eenvoudig wonder: terwijl wij naar de golven kijken, gaan in de diepte ontmoetingen door waarvan de toekomst van het zeeleven afhangt.
De oceaan bewaart ruimte voor elke weg. En daar waar die wegen samenkomen, wordt het volgende hoofdstuk van haar levende geschiedenis geboren.
